qÞp×CÚDèV okíÏhCkívDìv kClGOvCÐ×CßµÞ Dçé¡ëo

ÝëC Þ , lÛoDìwF qÞp×C ÚDèVokíÏhCkívDìv êkClGOvCêDè×D²ÛÐ×Cßµ Þ Dçé¡ëo
. lzDGì×íµp¾Þ ívDvC Ð×CßµÞ Dçé¡ëo êCoCk pËëk rìZpç lÜÛD× íزµ PGì¥×
ÙëqCkpKì× ælëlJÝëC Ð×CßµÞ Dç é¡ëo ÝëpOØè× õñCoC éF , ÐìÏeNÞ ÝììGN ÝëC ok D× Þ
. Ùìçlì× éñCoC Ökp× éF Co ÚA êpËÜzÞo êCpF ÝìÜaØç Þ öDØv æDÊlëk ÚCßÜ·F Þ
ívDìv  êkClGOvC  êDè×D²Û  Ð×Cßµ Þ Dç é¡ëo  Äص Þ ÝO× koCÞ éÇÜëC qC ÐG D×C
ok Þ , kClGOvC  ´CßÛC   oCÞ Pvpè¾ Þ ÙìÜÆÀëp·N Co kClGOvC PvC ÖqÓ Ùëßz íÏhCk
: ÙìëDØÛ ÚDìF Co DèÛA ÖDwÂC , kClGOvC ´CßÛC ÚDì×
kßh êCßç  Þ MDìdÞo  Þ  ÍDì×C  uDvC pF ) íË×DÆ kßh  qC  PvC MoDGµ  kClGOvC
Þ ê~Co  Þ  ÚkpÆ Ðص  kßh  ¦ìi¡N Þ  ê~Co  uDvCpF ) êpvkßh  Þ  ( ÚkpÆ Ðص
êoCkD¾Þ ÝOzClÛ ) êrìZ éF  ÖCrOÎC  Ölµ  Þ  ( ÝO¾pÊ  ælëkDÛ  Co  ÚCpËëk  ¦ìi¡N
êkClGOvC ÖD²Û Þ . ( í¬DG©ÛC Þ ælµD kßVÞ  Ölµ  Þ íÎߤC Þ  ФC éF êlÜGëDJ Þ
PìØÆDd  Þ  ælz êoDV  ÚA ok ¢ëDèìÊtëÞ  Þ  kClGOvC éÆ í×D²Û qC PvC MoDGµ
. lÜÜÇì× Àëp·N Þ ækCk ÐìÇ¡N Co ÖD²ÛÚAyÞo Þ ívDìvÞ êpǾ PìçD×Þ lÜFDìì×
, lGOw× êCßç Þ ÖDÆ , PvC (qp× Þ ldíF) ÄÏ®× Þ pGO·× êkClGOvCÖD²Ûok éaÛA
üDçDÊ éÃÏ®× P×ßÇd Þ . PvC ÍߤC Þ Ð¤C éF ÖCrOÎC Ölµ Þ , lGOw× êCkßv Þ pv
üCpSÆC Þ ¯Ïº ÐìÏeN Þ íËFpWN íF uDvC pF üD©·F Þ êpÊ é¾Cph Þ ÐèV õëDv ok
oÞq Þ Mol éF éìÇN DF rìÛ é¡ìØç Þ lëBì× kßVßF  êpËFßÆpv oÞq Þ Mol õÏìvßF
. lFDìì× é×CkC ælÜÜÆ EßÆpv

ÚA ÖDwÂC Þ ´CßÛC Þ kClGOvC
íÏhCk ívDìv kClGOvC -1
ÙÆDd íÏhCk ívDìv kClGOvC -ÀÎC

[pvkßh] Þ [ é×DÆkßh ] ívDìv ÖD²Û Èë PìØÆDdqC PvCMoDGµ ÙÆDdíÏhCkívDìv kClGOvC
ÐìØeN  êC é·×DV  pF  , Mol  Þ  oÞq  uDvC  pF  Þ , íÏ×Cßµ Þ Dç é¡ëo  pF DÜF  éÆ  [ ÖrOÏ× pìº ] Þ
éÆ Ùç Co êoDÆ pç Þ , PvC ækoÞAok kßh ½p¥N éF Co DèÛA ( Pëßç ) uß×DÛ Þ ÍD× Þ ÚDV Þ ælz
Þ ¸ØOW× Þ ÈÏ× fÎD¥× éF íèVßN éÇÛA ÚÞlF , lçlì× ÖDWÛClÜÆ ÈØÆ êpÊ é®Ïv ÝëC ³¿d éF
PvC ÚDÊlÛßz P×ßÇd  Þ Ökp× qC ízDÛ éÛ íO×ßÇd ÝìÜZ . lzDF éOzCk DèÛA PzßÛpv Þ ½pµ
, P×ßÇd  ÝëC  ok  Þ , lzDGì×  DèÛA  EDiOÛC éF  éÛ Þ PvDèÛA lìë~DN koß× éÛ Þ DèÛA PëD¨o éF éÛ Þ
Þ êpËÎDVk DF æCpØç êpËFßÆpv Mol ޠ êoCl×oÞq Þ oÞq Þ lGOw× ê~Co Þ ÖDÆ , PvC ФC éaÛA
. PvC êqDF éÏìd

ÖßÇe× íÏhCk ívDìv kClGOvC - E

éÆívDìv MDÛDëpV Þ DèçÞpÊ Þ DèÛD×qDv Þ ECrdC qC  PvCMoDGµ ÖßÇe× íÏhCkívDìvkClGOvC
ôlz PìFpN üÔ¤C  Þ , lÛoClÛ íÂp¾ ÙÆDd íÏhCk ívDìv kClGOvC DF üDOìçD×Þ lÜOwç êkClGOvC
( ÙÆDd êkClGOvC ÌÜçp¾ qCízDÛ Þ ÙìÃOw×pìº Þ ,íÏG MldÞ õëDv ok Þ ÙìÃOw× ) lÜOwç ÚA
DèÛA ívDvC Áp¾ DèÜN Þ , lÜzDì× ÙÆDd íÏhCk ívDìv kClGOvC Ð×Cßµ Þ Dç é¡ëo ÚDØç êCoCk Þ
éÇì×DËÜç Þ , lÛC ælìvpÛ P×ßÇd Þ Mol éF qßÜç DèÛAéÆPwÜëC ÙÆDdíÏhCkívDìv kClGOvC DF
ÖD²Û PìçD× Þ , kß¡ì× §ßµ íÛCpØÇd êDç éÏìd Þ Ùvo Þ ÙvC DèÜN lÜvpF P×ßÇd Þ Mol éF
ÖDìÂ Þ kÞpì× kDF pF Dç ækßN Úßh Þ XÛo Þ lFDìì× é×CkC , pOØÆÞ pO¡ìF MßÂ Þ À·¨ DF , ê kClGOvC
éF Þ  êßÏèJ  êkClGOvC  ÖD²Û íÛßËÛpv DF Co Pì·ÂCÞ ÝëC éÇÜëC DØÆ , kkpËì× ÖDÆDÛ Þ Ùìõ Ökp×
. ÙëkpÆ ælçD¡× ÚCpëC o k íÜìØh êkClGOvC ÖD²Û Úlìvo MolÂ

íÛDèV ívDìv kClGOvC - 2

êoDØ·OvC íÛDèV kClGOvC - ÀÎC

ok , PëkD× Þ Åpz Þ kClGOvC ÖD²Û íÛDèV õ®Ïv qC PvC MoDGµ , êoDØ·OvC íÛDèV kClGOvC
Þ êqDv kDFA oD·z  DF  Þ  éÛDhDOwÊ  ôßìz  éF  éÆ , êkD¥OÂC  Þ  , ívDìv , í×D²Û ÀÏOi× kD·FC
. kqCkpJ í× Pëp¡F MoDº Þ íÛDwÛC ¸×CßV oDO¡Æ Þ Dçoß¡Æ ÍD»zC éF , íëDeìw× íOvÞlÛDwÛC

íOwìÎDëpK×C íÛDèV kClGOvC - E

, PëkD× Þ  Åpz  Þ kClGOvC ÖD²Û íÛD èV õ®Ïv qC PvC MoDGµ , íOwìÎDëpK×C íÛDèV kClGOvC
oD·z DF Þ éÛCoDÇ× ôßìz éF éÆ , êpGh Þ , íËÜçp¾ , êkD¥OÂC , í×D²Û , ívDìvÀÏOi×kD·FC ok
kDWëC  , íÏhCk  êDèËÜV  , êqÞp¾C ÌÜV  , ¸×CßV ÍÔOhC  éF , p¡F ÁßÃd qC ´D¾k Þ ívCpÇ×k
. kqoÞ í× MokDG× Dç ækßN oDØSOvC Þ , Dçoß¡Æ MoDº , ælÛ D¡Û Pvk êDèO×ßÇd

êkD¥OÂC kClGOvC - 3

íÏhCk êkD¥OÂC kClGOvC - ÀÎC

yÞp¾ êDçoCqDF   Þ íÏ»z êDèÛClì× ÍD»zC Þ êkD× õ®ÏvqC PvC MoDGµ íÏhCk êkD¥OÂCkClGOvC
Ð×Cßµ  Þ  ( íÛDèV  Þ íÏhCk ) ÙÆDd ívDìv kClGOvC õÏìvßF , íO¡ì·× MDÛDÇ×C oD¥eÛC Þ uDÜVC
ôlÜÜÆ k oCÞ  Þ ÙwìÎDëpK×CÞ oDØ·OvCéF éOwFCÞ ,ÙìÃOw× pìº Þ ÙìÃOw× MoߥFéÆ, ÚD¡ÛCoCrÊoDÆÞ
. lÜOwç íOwìÎDëpK×C MCoD¥eÛC õÃÏ®× õ®Ïv qDv éÜì×q Þ DèÛA êDçÓDÆ

íÛDèV êkD¥OÂC kClGOvC - E

êDçoCqDF  Þ  êkD¥OÂC   êDèÛClì×  ÍD»zC Þ êkD×  õ®Ïv qC  PvC  MoDGµ íÛDèV êkD¥OÂC kClGOvC
êkD¥OÂCêDèÛClì× êqDvkßFDÛ Þ êqDv éÜì×qíF êCpF  yÔNÞ  ,íÊlÛq MDÛDÇ×CoD¥eÛCÞ íÏÏØÎCÝìF
ÚkpÆ  pëqCpv  l¥Â  éF  Þ  ÙwìÎDëpK×C  Þ  oDØ·OvC õÏìvßF  DèÜëC  õØç  éÆ , êp¡F ¸×CßV Þ Dçoß¡Æ
. kpìËì× Moߤ PwìÎDëpK×C Þ pÊoDØ·OvC ÚCpËNoDº Ýì×qpv Þ HìV éF ÚDèV kD¥OÂC Þ DèNÞpR

íËÜçp¾ kClGOvC - 4

íÏhCk íËÜçp¾ kClGOvC - ÀÎC

DèzqoC Þ  Dç ælìõ  íÏص Þ êp²Û ÐìØeN Þ ÝìÃÏN Þ XëÞpNqC PvC MoDGµíÏhCkíËÜçp¾ kClGOvC
kD·FC  ok  Þ  ÚßÊDÛßÊ  ÐëDvßF , ækCßÛDh Þ ´DØOVC Þ oß¡Æ ok ÙÆDd ÖD²Û ½pµ Þ MD×ßvo Þ ECkA Þ
MD×ßvo Þ ECkAÞ DèzqoCÞ Dç ælìõ PìµßÜØ× Þ ....Þ êkD¥OÂCÞ íµDØOVC Þ êkp¾ íÊlÛq ÀÏOi×
Þ ÚkpÆ ÖÞpe×   Äëp¬   qC  .... Þ  í×ß  Þ  íGçn×   êDèOìÏÂC   Þ  Ökp×  Þ   kCp¾C   ´ßÜO×  êDè¾pµ Þ
Ðeةנ Þ  ÚkpÆízÔO×  Äëp¬  qC Þ , rì×ApìÃeN MD»ìÏGN Þ íËÜçp¾ ÚDÿh kDWëC Þ êpËFßÆpv
. Ökp× ÀÏOi× Þ ´ßÜO× êDè¾pµ Þ MD×ßvo Þ ECkA Þ DèzqoC Þ Dç ælìõ ÚlÛCkpÊ

íÛDèV íËÜçp¾ kClGOvC - E

DèzqoCÞ Dç ælìõ íÏص Þ êp²Û ÐìØeN Þ ÝìÃÏN Þ XëÞpN qC PvC MoDGµ íÛDèVíËÜçp¾ kClGOvC
ÙwìÎDëpK×C , ælÛD¡Û Pvk  kClGOvC  õÏìvßF , ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC ½pµ  Þ MD×ßvo  Þ  ECkA  Þ
éF  Ößvß×  íFÔ  êDèÛD×qDv  kDWëC  õ®vCßF  Þ , êkD¥OÂC Þ  íËÜçp¾ êDè×D²Û ÐìØeN , êpGh
Þ , ÀÏOi× êDèOì¥iz  Þ  DèÛD×qDv  Þ ECrdC  PhDv  Äëp¬  qC  Þ  , êp¡F  ÁßÃd  Þ íÏÏØÎC ÝìF
HÏvÞ P·ÛDØ× Þ .... Þ êkD¥OÂC Þ íËÜçp¾  êDçÓDÆ Þ íOwÎDëpK×C MDìFkC oÞl¤ æCo qC ÝìÜaØç
¸×CßV  Þ  DèOÏ×  pËëk  MD×ßvo Þ ECkA Þ DèzqoC Þ ½pµ Þ ÌÜçp¾ ûíñD¾ßÇz Þ oßè± qC Dç éÜì×q
ÚkpÆ ÐOi×  Þ  HëpiN l¥Â  éF ÚDèV ÚkpÆ í¾pµ ÈN  Þ íËÜçp¾  ÈN  êCpF ¢zßÆ Þ , êp¡F
éF , Ýì×q ôpÆ  ÀÏOi×  ¸×CßV Þ DèOÏ× qC êqDv ækpF ÚDëpV kDWëC Þ ÚD×kp× ÝOhDv Pëßç íF Þ
lÛC ælëk Co ÚA êp¡F ¸×CßV Þ DèOÏ× éØç éÆ éÛßËÛDØç , DèÛA êpìÊ P×lh éF Þ ÖCliOvC oß²Ü×
Co ÚA , Dç éÏìd Þ  pÇ× ÚkpÆ pN ælìaìJ Ùºpìϵ , êp¡F oß·z Þ Ðõ Ð×DÇN õëDv ok rìÛ ÚßÜÆC Þ
. lÜÜÇì× ælçD¡× pN ÚDìµ

êpGh kClGOvC - 5
íÏhCk êpGh kClGOvC - ÀÎC

ê Dç éÇGz  Þ  ¸FDÜ×  õìÏÆ  pF  íÏhCk  êoD¥eÛC õ®Ïv  qC  PvC  MoDGµ  íÏhCk êpGh kClGOvC
, ívDìv ÚßÊDÛßÊ kD·FC ok , íÛDèV Þ íÏhCk oDGhC ¢iJ Þ nhC ÐëDvÞ ÚkpÆ êoD¥eÛC Þ êpGh
êpGh êDç éÇGz Þ ¸FDÜ× ÝOzCk êCpF ÚCpËëk qC P·ÛDØ× Þ .... Þ íËÜçp¾ , êkD¥OÂC , íµDØOVC
Ölµ Þ íÛDèV Þ íÏhCk oDGhC ¢iJ Þ nhC ¸FDÜ× qC íµDØOVC êDèçÞpÊ Þ oD¡ÂC õìÏÆ Pì×Þpe× Þ
êDç ælÜOvp¾  , Dç é×DÛqÞo  , MDëp¡Û ÐS× , DèÛA ½p¬ qC í·ØV «DGNoC ÐëDvÞ êqClÛC æCo ÚDÇ×C
pç ok , oCßÛ Þ ÙÏì¾ ¢iJ Þ PhDv , é¿ÏOi× HOÆ ¢iJ Þ p¡Û  , íÛßërëßÏN êDç éÇGz , íëßëkCo
êoD¥eÛC  õ®Ïv  ÝëC  Þ , ÙèÎDS×C  Þ xÆD¾  Þ Ý¿ÏN  ¸Øv  ÁCpOvC Þ oDè× íOd Þ , lzDF éÆ êl·F
. kß¡ì× ÍDصûC DèÛA Ð×Cßµ Þ êkClGOvC êDè×D²Û ¯vßN üÓßØ·×

íÛDèV êpGh kClGOvC - E

, êpǾ ÀÏOi×  kD·FC  ok  , oDGhC  íÛDèV  oD¥eÛC Þ é®Ïv qC PvC MoDGµ íÛDèV êpGh kClGOvC
Þ ÌÜV , íÏÏØÎC ÝìF  ¯FCÞo  , í®ìe× Pwëq , íËÜçp¾ , íØϵ , íµDØOVC , êkD¥OÂC , ívDìv
ÀÏOi× êDèÛDFq  éF  Þ êp¥F Þ êoDOzßÛ Þ êoDO¿Ê õÇGz ÚCoCrç ¯vßN Þ æqÞo éØç éÆ .... Þ fϤ
ok DèÛA  íçlÛD×qDv  Þ  íOvpJpv DF Þ íOwìÎDëpK×C Þ êoDØ·OvC êDç é×DÛpF Þ Dèdp¬ uDvC pF Þ
HϬ ÍÔÃOvC êDèçÞpÊ Þ DçÞpìÛ Þ ¸×CßV ívpOvk qC P·ÛDØ× Þ , kkpËì× ¢iJ ÚDèV pvCpv
ívDìv lzo êDç éÜì×q êkßFDÛ ) ÙìÃOw× MoߥF , íÛDèV êpGh ¸FDÜ× Þ ÐëDvÞ éF æCßiëkCqA Þ
éF êpGh  íܾ  êDèçDËOvk  Þ MÓA  oCrFC  yÞp¾ Ölµ Þ , ½p¬ Èë qC íÏhCk íܾ Þ êkD¥OÂC Þ
ÙìÃOw×pìº Äëp¬qC Þ (ÚDÇ× Þ ÍD× éF DèÛA ívpOvk PìµßÜØ× Þ ÚDGϬÍÔÃOvCÞ ÚDçCßiëkCqA
. ( MÞpR íÛDèV ¸FDÜ× MoDº Þ pìÊCp¾ pþ êCpF êqDv éÜì×q Þ ælÛD¡Û Pvk kClGOvC kDWëC )

íµDØOVC kClGOvC - 6

kßÆo Þ  MÞDw  Þ  pWeN  qC  PvC  MoDGµ  Þ  , PvC  íµDØOVC H¥·N ÚDØç , íµDØOVC kClGOvC
, êkD¥OÂC  , ívDìv  , íNlìõ  qC   ÙµC  , íÊlÛq  ÚßÊDÛßÊ   kD·FC  Þ  ÐñDw×  DF  é®FCo ok  é·×DV
¸ØOW× éÆ .... Þ íOzClèF , íÂÔhC , ( ÚkßF kp× Þ Úq ) íwÜV , ÝØzk Þ PvÞk , EkC Þ ½pµ
Þ kqDwì× êkDëq MÔÇ¡× Þ HñD¥× oDZk Co Ýì¿ÎDi× Þ lÜÇìØÛ ÐØeN koCk kßVÞ éaÛA ½Ôh
PvCßh  éÆ  íµDØOVC  kClGOvC ûÖDWÛCpv Þ , lÜÇì× oCp¾ éF oßGW× Dë Þ MCqDW× éF ÖßÇe× íOd
MDÂÞC  í©·F  ok  Þ , ÖDµ íÊlÛD×  Hõ Þ  ´DØOVC  ÀÂßN  Þ kßÆo , PvC ÙÆDd ívDìv kClGOvC
ФDd Þ , PvC qClÛCpF ÚDØÛDh êDèìÛCpëÞ Þ êrëpÛßh Þ ÌÜV õëD× , MD¾ÔOhC lël¡N õëDv ok Þ
. PvC ´DØOVC ok ívDìv êkClGOvC ÖD²Û oßè± Þ PìØÆDd , ÚA

íÊkCßÛDh kClGOvC - 7

pwØç Þk  ÝìF Þ ækCßÛDh êD©µC ÝìF éÆ êCéÛCpÊ é®Ïv ¯FCÞo qC PvC MoDGµ íÊkCßÛDh kClGOvC
Mol ޠ éÜì×q  êC oCk , ÀÏOi× kD·FC ok , pçßz Dë olJ ÚßZ Þ , lëBì× kßVßF DèÛA ÚClÛqp¾ ÝìF Þ
l¤DÃ×Þ lÛpìËF ¢ìJ ok Co ækCßÛDhêD©µCpëDvÁßÃdéF íèVßNíF æCoéÇì×DËÜç ,lÜOwç êpO¡ìF
kÞlw× Co §CpOµCÞ êpìÊkDÃOÛC æCo ÍDdÝìµ ok Þ lÜÜÆ ÐìØeN ækCßÛDh êD©µC pF Cokßhí¥iz
PìFpN õëDv  okÞ , lÜÇì×oßè±íÊkCßÛDhkClGOvC , lÛpìËF ælëkDÛ Co ækCßÛDh êD©µC ê~Co Þ lÜëDØÛ
, kkpËì× ´DØOVC  ÙëlÃN  , ælÛD×  Hõ  Þ ælz  EßÆpv  Þ ÚCqpΠ íëD©µC  , íÊkCßÛDh  êkClGOvC
Äëp¬ qC  , ækCßÛDh ÝëlGOw× . lÜÇì× !! ÐìØÇN Co DèÛA rìÛ ( ÖßÇe×  Þ ÙÆDd ) ívDìv kClGOvC Þ
Þ  êpËFßÆpv  ÝëC   Þ  , lÜÜÇì×  ÍDصC  Co  kßh  êkClGOvC  PìØÆDd , êqDw×Þpe×  Þ  EßÆpv
ÐìÎk éF Dë Þ PìÎßòw× uDwdC õÛDèF éF Dë Þ DèÛA oß×C ok ækpOwÊ PÎDhk õÏìvßF Co êqDw×Þpe×
. lÜzßKì× Ðص õ×DV oßÆ õ¿¬Dµ
ívDìv  kClGOvC   Ð×Cßµ  Þ Dç é¡ëo  éF ÚßÜÆC , kClGOvC ´CßÛC qC MDeì¨ßN Þ MD¿ëp·N ÝëC qC l·F
: ÙëqCkpJ í× qÞp×C ÚDèV ok íÏhCk
lÛpËëlÇë ÍßÏ·×  Þ  Pϵ ÍDd Ýìµ ok Þ lÛoCk ÖqÓ íÏ¥¿× TeF Ð×Cßµ Þ Dç é¡ëo ÝëC qC Èë pç
rìÛ Ð×Cßµ Þ  Dç é¡ëo  ÝëC kßh , ÝëC pF æÞÔµ , PvC TeF ÐFD pOØÆ DèÛA ÚDì× ok ph~DN Þ ÖlÃN Þ
. lÛqDwì× EDOÆ Co ÐìÏeN DèÛClF ÝOhCkpJ éÆ lÜOwç ÀÏOi× Ð×Cßµ Þ Dç é¡ëo êCoCk

æ kq kClGOvC êDçoß¡Æ êoDOhDv PìçD× - 1

íÎDzßJ  PìçD×  Ùëßz  ÄìÂk  ækq kClGOvC êDçoß¡Æ kÞld Þ ÐìÇ¡N Þ kDWëC íËÛßËZ êÞo pÊC
kßh pOe¨CÞ éZpç êkClGOvC Þ íOwìÎDëpK×C Þ êoDØ·OvC MDµßÜ¥× ÝëC íÏìØeN Þ íËOhDv Þ
ok ( ÖDºkC Þ EÞm ) êpGV  ÐëlGN  Þ éÛCpËFßÆpv  ÍD»zC  Þ kßÎA  Úßh  oÞq  Þ , lÛqDwì× ÚDëDØÛ Co
. ÙìOwç D× Dçoß¡Æ ÝëC uDvC Þ éëDJ éÆ lÛoÞBì×pF kDëp¾ Þ lÛpìËì× oCp ÚClì× ¯vÞ
P¾Dë lëDzÞ , kß¡ì× P¾Dë êoß¡Æ pOØÆ , í×ÔvC êDèÜì×qpv ok ætëßF , ækq kClGOvC ÚDèV ok
, lzDGÛ íëCpÊ MpSÆ Þ êoÓDw×kp× Þ êkCqA DF kD©N ok ÚA êkßVÞ Þ êoDOhDv PìçD× éÆ kß¡Û
ÚDçCßhlF Þ ÚDÜØzk ¯vßN Þ MÞClµ Þ P×ߥhuDvC pF Dçoß¡ÆÝëC PhDv íËÛßËZ üÔ¤C Þ
õOhDv , DOdCp¤  Þ , lÛC ælz  kDWëC  êpËNoDº  ÐìèwN Þ ÐhClN Þ oDè× êCpF Þ Dçoß¡Æ ÚA Ökp×
íË®Ïv  PeN  ÚA ívDvC PvCßh éÆ íØwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC , lÜOwç ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC
Co ækq kClGOvC êDçoß¡Æ ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC . PvC ækßF DèÜì×qpv Þ ¸×CßV ÝëC íË¡ìØç
Pì×Þpe× Þ ÚDëDJ íF Úlz MoDº Þ íË¡ìØç ÚkßF é®Ïv PeN éF Dë éÆ lÛC ækpÆ kDWëC êo߬
êCéWìOÛ íF Þ ÚDëDJ íF êDèËÜV éF ÝN Dë Þ lÜçk PëD¨o ÙwìÎDëpK×CÞ oDØ·OvCqC Pì·GN Þ íØñCk
. lÜOwç ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC ÚA ôlÜÛCqÞp¾ Þ oDìF ¢NA éÆ lÜçlF
, í×ÔvC êDèÜì×qpvok üD¤ß¥hÞ ækq kClGOvC êDçoß¡Æ ok ækCk êÞo êDèËÜVéFíçDËÛ DF
Dë ækßF  êqp×   MD¾ÔOhC qC ízDÛ Dë  DèËÜV ÝëC  ÁD¿NC éF Hëp PëpSÆC éÆ ÙëpGì× íJ cß¨Þ éF
íGçn×  Þ í×ß  êDèOìÏÂC    íÏhCk   íGϬ êoDOi× kßh  qC Dë Þ í¨oC íGϬ ÍÔÃOvC qC ízDÛ
Þ ÚA  Áߡנ  Þ  ÚA  öD¡Ü×   éÆ ækCk êÞo  Dçoß¡Æ ÝëC  ok íËÜV pOØÆ  rìÛ Þ , PvC ælz ízDÛ
. lÜzDF ækßGÛ ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC ÚA oDìF ¢NA
lzDF éOzClÛ ÚDÊ éëDwØç DF í¨oC õÏÇ¡× éÆ kß¡Û P¾Dë êoß¡Æ í×ÔvC êDèÜì×qpv ok lëDz
Þ ÌÜV oDZk  DèÛA p¬DiF Þ lzDGÛ ÞpFÞo Þ pìÊok æl¡Û Ðd Þ ælìaìJ íGçn× Þ í×ß ÐñDw× DF Þ
p×CÞC  qC  êkClGOvC ÖDÇd éÇì×DËÜç üD¤ß¥h  , lzDF  æl¡Û   ¸ìvÞ  íÊlz  ÚCpëÞ  Þ  êrëpÛßh
êlëlV P×ßÇd , Dç ækßN ÖDì õëDvok , DèÜì×q pv ÚAok Dë Þ lÜaìKì× pv ÙwìÎDëpK×CÞ oDØ·OvC
, lÛß¡ì×  !! pNoÞ éÏ·zÞ pNpçD± .... Þ íGçn× Þ í×ßÂ Þ êqp× MÔÇ¡× Þ ÐñDw× , lëBì× oDÆ êÞo
DèdÔv qC ækD¿OvC DF Þ ÐFDÃO× EßÆpv pFíÜG×Þ éÛDeÏw× Þ rì×A PÛß¡h Þ Äìص kD©N kßVÞ Þ
êDèOvDìvuDvCÞ éëDJ , Dçoß¡ÆÚApØOw× oDè× PèV , íOwìÎDëpK×CÞ êoDØ·OvC êDç éëD×pv Þ
uDvC Þ éëDJ ÝëCÞ , PvC ælz MoDº Þ é®Ïv PeN êDçoß¡Æ DF é®FCo ok ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC
Þ üÔ×DÆlÛC ækßF  æpØ·Ow×êqÞo éÆíëDçoß¡Æok üÔS× Dë ÞíÛDØSµêoßNCpK×CÙìwÃN ok üÔS×
. PvC ælz PëDµo Þ °DeÎ éÛDçDÊA
lëDF éZ lÜOwç íOìçD× Þ PhDv ÝìÜZ êCoCk Dçoß¡Æ ÝëC Þ ÙëoCk íëDçoß¡Æ ÝìÜZ éÆ ÍDd
Dë Þ ÙwìÎDëpK×C  Þ  oDØ·OvC êCpF íÊkpF oCpØOvC qC pìº DëA ? kCk ÖDWÛC ÚCßOì× êoDÆ éZ Þ kpÆ
ækq ÌÜV Þ é®Ïv PeN ¸×CßV  êCpF  êpËëk  ôoDZ  Þ  æCo  , pO¡ìF  íÊoCÞA  Þ  íÛCpëÞ Þ ÌÜV
? koCk kßVÞ ælz MoDº Þ
íØÆ ívopF Þ TeF , ( ÚkßF kßh ÝØzk kßÎß× ) íÊorF ÐÇ¡× ÝìÜZ Ð¥¾ Þ Ðd DF é®FCo ok
Þ íOwìÎDëpK×C Þ êoDØ·OvC MDèVßN pO¡ìF , éO¡Ê ÍÞnG× ÚClF íèVßN pÊC Þ , kpìËì× Moߤ
lÛqp¾ÐÇ¡× lÜÛD× Dçoß¡ÆÝëC ÐÇ¡× . PvC ækßF DèÛA qC ízDÛ MCpR~DN Þ MD¡ëCpÊ Dë Þ êkClGOvC
(HdD¤) olJ ÚÞlF üÔS× kßÎß× ÝëC , lÜÇì× kDWëC kßh kßÎß× êCpF ,lÎßN x¿Û éÆPvCíµÞp¡×DÛ
éWìOÛ ok , .... Þ lÜOwç ÞC æCo pv Ùç í¾pµ ¸ÛCß× , ívDvC ÐÇ¡× ÝëC pF æÞÔµ Þ , lëBì× kßVßF
. kß¡ì× ækp×tJ ÈÏ¿¬
ækßF pGiìF ÚA qC¢ÛD×kp× , lÛC ælz ÐìØeN Þ kDWëC ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC ¯vßN éÆíëDçoß¡Æ
ÚAêCpF íÂÔhC Þ íÛßÛDÂ Þ íÛD×qDvÞ êkD¥OÂCÞ ívDìv Þ íËÜçp¾ Þ êpǾíÊkD×A éÛßÊ bìç Þ
ÚDÊlÜÜÆ ÐìØeN Þ , lÛC éOhDÜz íØÛ Co ÚA éÆ lÛC ælz ¸ÂCÞ êrìZ pFCpF ok üÔ¤C Þ , lÛC éOzClÛ
, lÛC æl×A  kßh  éF ÚD×kp× ÝëC éÆ ÓDd Þ . lÛC ækpÆ Ðص Þ ídCp¬ kßh êCßç  Þ Ðì× éF üDÃìÂk
Þ ÙwìÎDëpK×C  Þ oDØ·OvC  êDç é×DÛpF  Þ Dèdp¬  õØç Þ lÛkpÊ qDF ÍÞC éF lÜÛCßOìØÛ éÆ lÜÜìGì×
ok ÚDèÜJ  Þ ClìJ  ¸ÛD×  Dçl¤  , lÜçk ÖDWÛC  éÇì×ClÂC pç ÐFDÃ× ok Cpëq , lÜÛrF Ùç éF Co kClGOvC
kßVßF ¸×CßV ÝëCok¦ìi¡N Þ íëDÛCßN Þ PÂDìÎ ÝëC PvCqßÜç éÆqßÜç Þ , kpìËì× oCp ÚD¡ÏFDÃ×
ÖDWÛCéaÛAÞ , koClÛ kßVÞ DèÛA êCpF íÏd æCo Ml× æDNßÆêCpF Þ üÔص , éWìOÛok Þ , PvC æl×DìÛ
. PvC ´DØOVC êqDv ækD×AÞ íëD¾ßÇz Þ lzo êCpF Þ ælÜëA êCpF kpìÊ ÖDWÛC lÛCßOì× Þ kpìËì×
PGì¥× ÝëC Þ ívDvC ÐÇ¡× ÝëC êCpF æoDZ Þ æCo Þk ÚCpëC æCßiëkCqA Ýëldß× ÚD×qDv æDÊlëk qC
, lÜGÏ®ì×  Co ÖÞDÃ×  Þ oClÛClì×  Þ lìzo  êDç ækßN Þ ¸×CßV , æCo Þk pç éÆ , lÛoCk kßVÞ íزµ
oDÜÆ  Co  DèÛA  õ®Ïv Þ lÜÜìaì×  pF  Co kClGOvC Þ ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC «DwF Þ lÜF æCo Þk pç Cpëq
é®Ïv PeN ¸×CßVêCpF Colzo Þ ÍÔÃOvCÞ êkCqA æCo Þ lÛß¡ì×pO¡ìF Úlz MoDº ¸ÛD× Þ lÜÛrì×
,kClGOvCÞ ÙwìÎDëpK×CÞ oDØ·OvCéÆæoDZÞ æCo Þk ÝëC.lÜÜÇì× qDF Cop®hoké¡ìØç Þ ælz MoDº Þ
éF ÚkpÆ pǾ PñpV íwÆ DN , lÛC ækCk ÖDWÛC ÚA êÞo êkDëq oDÆ , MoDº Þ é®Ïv oCpØOvC PèV
: lÜOwç DèÜëC lÛß¡ì× Eßwe× DèÛA !! õµßÜØ× Ä¬DÜ× Þ , lÜÇÛ Co DèÛA
DF Þ lÜÜÆ  [ ÐëlGN ] Co  Cq p®h  Þ ´Þp¡× DÛ Þ  íÏìØeN  êDçkßÎß× ÝëC  éÆ PwÜëC ÍÞC ôoDZ Þ æCo
Þ kDeNC ÚDìÜF  Èë  éF  ÖCrOÎC  Þ Úkq ÌÜZ  DF Þ ÅpO¡× Þ êC éëDJ íÎߤC Þ Ð¤C õñCoC Þ UCpiOvC
ÚCßÜ·F Co éëDJ ФC ÝëC Þ lÛoCnÊ ÖDÆDÛ Co íØñCk ´CrÛ ÚDdCp¬ Þ êlFC íÊkpF ÚCoCnËÛDìÜF , MDWÛ
éÏØVqC í×ÔvC êDèÜì×qpv ok ÅpO¡×ÍߤÓCФC ÝëC Þ , lÜvDÜ¡F PìØvoéFÅpO¡× Pëßç
êDçoß¡Æ  ok  Cpëq  . PvC êkDèOVC Pì×ÔvC Þ ÖÔvC , lëkpN Þ éèGz ÚÞlF , ÚCpëC Ýì×qpv ok
éØç  Þ  EkC  Þ  jëoDN  Þ ÌÜçp¾  Þ ælìõ éÆí×ÔvC MßhC Þ Pì×ÔvC Þ ÖÔvC qC pìº éF oßÆn×
. koClÛ kßVÞ êpËëk ÅpO¡× õëDJ PwÛA ÚD×kp× rìZ
fϤ Þ éÛCkCqA ôßìz éF , PvC êoDØ·OvCÞ ælz ÐìØeN êDçoß¡ÆPhDv lëlWN , ÖÞk ôoDZ Þ æCo
í¨oC ÍÔÃOvC ÚA õWìOÛ Þ , yC íFÔ êDç kDèÛ Þ ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC PÎDhk ÚÞlF Þ éÛDëßV
ok ,PvCDèÜì×qpvÚAÚD×kp× PvlF íëDçoß¡ÆkDWëCÞ íËÜçp¾ Þ íGçn× Þ í×ß ÀÏOi׸×CßV
MD¾ÔOhC Ùç , æßìz ÝëlF Þ . lÜOwç CoCk Co ÅpO¡× ÍߤC pSÆC ld ÚA ÝìÜÆDv éÆ êC ækÞle×
êpÊMoDº Þ êpÊé®Ïv Ùç Þ éO¾pënJ ÚDëDJ íGçn× Þ í×ß êDèËÜV Ùç Þ ælz ½p¬pF êqp×
. PvC ælìvo öDèOÛC éF ælÛD¡Û Pvk kClGOvC Þ ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC íÜëp¾A p®h Þ
¸ìvÞ Þ íÛÓ߬ Þ êoDGVC Úlz éOiëo Ùçok Þ Úlz ælìÜN Ùçok ÐìÎk éF ÖÞk ôoDZ Þ æCo éOGÎC
êDçldCÞ  éÆ  rìÛ  ÚA XëDOÛ Þ koCk Þo ¢ìJ êkDëq MÔÇ¡× , íËÜçp¾ Þ íGçn× Þ í×ß ¸×CßV
ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC , éÇÜëC ætëÞ éF , lzDGÛ íwÆ ¸¿Û éF lëDz PvCêkD¥OÂC Þ ívDìv ÈZßÆ
êpÊ éÜO¾  êCpF  íGvDÜ× êDç éÛDèF Þ kßF lÜçCßiÛ íZDzDØN Þ PÆDv ælÛD¡Û Pvk kClGOvC Þ
éÇÏF Þ  , lÛoClÛ  íÆpO¡× õëDJ Þ  ФC ¢ÛD×kp× éÆ Dçoß¡Æ í©·F ok éZpÊ , kpÆ lÜçCßh ClìJ
DèÜN ....Þ ÚDOwÜaZ , pìØ¡ÆÐS× ,lÜOwç íÜØzk Þ P×ߥhêCoCk íÏìØeN oß¡Æpص ôqClÛC éF
. PvC oß¡Æ PhDv lëlWN Þ í¨oC ÍÔÃOvC , æoDZ Þ æCo
íË®Ïv  PeN  Þ êkClGOvC  éÆ kßVß× ¸¨Þ , æoDZ Þ æCo Þk ÝëC EDìº ok Þ Moߤ ÝëC pìº ok
Þ oDØ·OvC lz ÖqÓ éÆ Ùç æDÊ pç Þ , PzCk lçCßh é×CkC PvC íÊoCÞA Þ íÜ×CDÛ Þ íÊlz MoDº Þ
ÝëC ÚD×kp× éWìOÛ ok Þ , kpÆ lÜçCßh oÞ éÏ·z Co ÅDÛp®h Þ ÝìÆpZ êDèØhq ÝëC ÙwìÎDëpK×C
êCpF  Þ  lëk  lÜçCßiÛ  Co .... Þ MDGR Þ  PìÜ×C  Þ P¾p¡ìJ Þ ÍÔÃOvC Þ êkCqA êÞo rÊpç Dçoß¡Æ
¸×CßV ÝëC éÆlz ælëk æDÊpç Þ , Pwëq lÜçCßh íÊlz MoDº Þ íÊkpF Þ Pì×Þpe×ok é¡ìØç
ФDd éaÛA pç Þ éOhÞp¾CpF íËÜV , Pëp¡F ¢ëDvA Þ êkCqA ÚDÜØzk , lÛC ækoÞA PvlF êrìZ
. Phßv lçCßh ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC êDèdÔv kÞk Þ ¢NA ok PvC Íߥe× Þ

ækq kClGOvC ¸×CßVû êpGiìF Þ íçDÊA DÛ - 2

éF Þ , PvC êoCkpGh Þ íçDÊA lëA EDweF ÞC P¾Cpz Þ pi¾ Þ kqDÜF ÚClF lÛCßOì× p¡F éÆ êrìZ
lzo PÂDìÎ Þ êoCkpGh Þ íçDÊA ÝìØç ÚDwÛC Þ MDÛCßìd ívDvC Áp¾ éÆ P¿Ê ÚCßOì× ÚDÜìجC
Þ íçDÊA DÛ  ÝìØç  êp¡F  MÔǡנ êDÜFpëq éÆ P¿Ê ÚCßOì× ÚDÜìجC éF qDF Þ , PvC Ð×DÇN Þ
( ¢Øw  Þ  ´ßÛ pç  qC  ) kClGOvC  ôp®ìv Þ é®Ïv Ð×Cßµ Þ Dç é¡ëo qC íÇë Þ , PvC êpGh íF
. PvC DèÛDwÛC êpGiìF Þ íçDÊA DÛ qC ízDÛ PvC ækßF Pëp¡F ÐÆD¡ØÎC ÖC é¡ìØç éÆ
êoCßv Þ é®Ïv êDç éÜì×q , PvC ÍCnOFC Þ íèVßN íF ¢ëDç é¡ëo qC íÇë éÆêpGiìF Þ íçDÊADÛ
½pµ Þ PìFpN , é®Ïv ¯FCÞo õëDv ok Þ , lÜÇì× kDWëC é®Ïv PeN Þ pÊ é®Ïv Þ kqDwì× ÙçCp¾ Co
êDèìçDÊA kpFoDÆêl·F êDèìçDÊA éÆí·¨Þ , íOìµo - EDFoC ¯FCÞo pF íÜG× lëBì× kßVßF í¤Dh
éÆ yCælz  oCk é¡ëo õ®Ïv Þ kClGOvC ÍCÞq ,ÖD ËÜç ÚAok Þ, lÛoClÛCo é®Ïv ½pµÞ ¯FCÞo qCÐGÂ
¢ëCr¾C Þ  oCpØOvC  pF æÞÔµ , Pì·¨Þ ÝëC ok Þ , kkpËì× pOÏÇ¡× PvC ælz ½pµ Þ ÌÜçp¾ ÓDd
Pëp¡F ½CpeÛC êCpF Co êqDF éÃd Þ ¹Þok éÇÏF Þ lël¡N Co ÚA kClGOvC ÚßZ ) êpGiìF Þ íçDÊADÛ
ÚClì× éF  Ùç  êlÜ×qDìÛ  Þ êoßGW×  õÏǡנ ( lçlì× Ökp× koßh éF íëDÛCk Þ íçDÊA ÚCßܵ éF
æphÓDF  , lçCßiì×  DèÛkpÆCl¾  Þ  DèëoDÆCl¾  , kClGOvC ÐGÃN Ölµ Þ ÐØeN Ölµ , oDF ÝëC Þ , lëBì×
. PvC ælz ÝìÆpZ §p×
lÆCo ÝìØÏw× éÆ PvDèÛp éÆ ÙìFDìì× ok CoDÇzA ÝìØÏw× íØϵ Þ êpǾ jëoDN éF íçDËÛ DFü ÔS×
,lÛoCkoCp éOznÊêDèÛp okÝìØÏw× íÛßÜÆ íØϵ Þ êpǾ ¸FDÜ× Þ , lÜOwç oßhok lzoÚÞlF Þ
Dë , ælz éOzßÛ Þ éO¿Ê ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC Þ kClGOvC õ®Ïv õëDv ok Þ ÚÞp ÝëC ok éaÛA Þ
íëßÊCrvDÛ Þ ízDe¾ DëÞ PvDèÛA éF D ç é¾Cph EDwOÛC Þ ÚDËOznÊ ÚkpÆÄÏ®× Þ lìWØN Þ Àëp·N
. PvC ÝìØÏw× êC éëDJ ÚDÜØzk qC lìÏÃN éF DÜF í×ÔvC ÚlØN Þ ÌÜçp¾ ÐÆ éF
êlV êoDÆ éÆ  lçlìØÛ  æqDVC  PvC  ÙwìÎDëpK×C  Þ oDØ·OvC  ôlÜëDØÛ  éÆ  é¡ìJ PÛDìh kClGOvC
êoCl×oÞq Þ oÞq , kClGOvC æDÜJ lì×CÝëphAÞ , lÛrì× Ý×CkíÜØzk Þ ´CrÛ éF é¡ìØç , kpìÊMoߤ
. lÜÆÍDصûC Co ÚA ÙwÎDëpK×C Þ oDØ·OvC íÜ·ë yokD× ÈØÆ éF éÆ PvCêpËFßÆpv Þ
kClGOvCÞ ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC , í×ÔvCêDçoß¡Æ ok üD¤ß¥h Þ , ækq kClGOvC ÚDèV ok üÔS× Dë
êDç ækßN DN lÛC éOhClÛC æCo íØì²µ ÚDëpV Þ ¢zßÆ Þ ækDèÛ Ùç Pvk ok Pvk , ælÛD¡Û Pvk
´DØOVC  Þ PvDìv  ÚClì×  qC  Co Ökp×  éìÏvÞ  ÝëlF Þ , lÜÜÆ ívDìv pìº Þ êÞrÜ× Co ¸×CßV ÝëC
êC éîÜ×  Þ  ÚDÇ×  pç  ok , êpËNoDº Þ êpÊ é®Ïv l¥Â éF Þ éÛCoDÇ× yÞo ÝëC . lÛqDv oDÜÆ pF
ækD¿OvC ÖÔvC Ýëk ÚkCk æßÏVívDìv pìº qCÝìØÏw× ÚDì× okÞ , kß¡ì× ÍDGÛk í¤Dh ôßìz éF
PzCk lÜçCßiÛ pF ÖÔvCqC PvkÞ lÜOwç ÚD¡Üëk éF éOwFCÞ ÝìØÏw× éÆ lÜÛClì× ÚßZ , kß¡ì×
pìº , êqDvCÞrÛC  ÚDëpV  ÄÃeN  Þ ´DØOVC  Þ PvDìv õÜe¤ qC Ökp× êDç ækßN êoDÜÆ pF æCo xJ
ÖÔvC oD·z Þ , lz lÜçCßh êÞrÜ× Ùç ÝìØÏw× , PÂÞ ÚA ok éÆPvC ÖÔvC Ýëk êqDv ívDìv
PvDìv Þ , lzDF  éOzClÛ  PvDìv éF êoDÆ éÆ PvC íwÆ Eßh ÚDØÏw× Þ PvClV PvDìv qC
. PvC êoDÇϺk Þ êkDìz ÝëC õÛßØÛ , !! PvC êqCkpJ ¹Þok Þ ¹Þok
Þ , PvC  ÅDÛp®h  olÃZ  êpGiìF Þ  íçDÊA DÛ  íÎCßdC  Þ  ´D¨ÞC  ÝìÜZ  ok lìÜÆ oߥN DØz ÓDd
öCpVC  éF  íÎDd  ok  êkClGOvC  Þ  íOwìÎDëpK×C  Þ êoDØ·OvC êDç é×DÛpF Þ Dèdp¬ ÝëC éÛD¿v~DO×
lÜÜÆ ¦i¡× Co kßh ¸¨ß× ÚAuDvCpF DN lÜOwÛClì×êrìZ ÚD¡Üëk qC éÛ ÝìØÏw× éÆ lÛl×Aok
Þ êqDF éÃd ívDìv oDÆ Þ PvDìv ü D·ÂCÞ DëA lÜÛClF éÆ lÜOzCkpGhívDìv oDÆÞ PvDìv qC éÛ Þ
¹Þok Þ éÛCqDF éÃd êkClGOvC Þ íOwìÎDëpK×C Þ êoDØ·OvC êDç PvDìv  Dë  PvC  êqCkpJ  ¹Þok
õØÏÆ üÔG lëDz Þ , lÛkpGì× pwF íçDÊA DÛ Þ êpGiìF Äص ok ÚDÛDØÏw× êoA . PvC éÛCqCkpJ
!! êqDF éÃd Þ ¹Þok êDÜ·× éF ÙèÛA Þ lÛC ælìÜz kßh ÚDÜØzk qC oDF ÝìÎÞC Þ ælìÜ¡Û Co PvDìv
ækßF PvDìv ÚDzoDÆ Þ ækßF ívDìv ÚCpGço Clh ÚCpG×DìJ ÖDØN éÆ lÜÛClF kßF í¾DÆ éÇìÎDd ok
. PvC ´DØOVC Þ kp¾ ôoCkC Þ ´DØOVC Þ kp¾ yqß×AÞ ´DØOVC Þ kp¾ PëClç ݾ PvDìv Cpëq , PvC
ÚDèV ok éÆ í·¨Þ  Þ , !! lÛC ælìÜ¡Û  Ùç  Co lìdßN  õØÏÆ  qßÜç  éÆ  íÛDÛDØÏw×  lÛoDìwF  éOGÎC
DN PvC êpGiìF Þ íçDÊA DÛ ÝëC ФDd ÙìÜÇì× ælçD¡× í×ÔvC êDèÜì×qpv ok Þ ækq kClGOvC
qC éÆ íØè¾ Þ Åok üÔ¤C Þ , PvC ÚD¡ÛDÜØzk Pvk õOhDv Ùç ÚD¡ëDçoß¡Æ íOd éÆ íëDV
. lÛC ækpÆ nhC kßh Ýëk ÚDÜØzk qC Þ kßh ÚDÜØzk qC lÛoCk Ùç ÚD¡Üëk

ækq kClGOvC ¸×CßV êkD× pþ Þ í w¿Û íÛCßNDÛ - 3

Ùè× ÝëC éF ÚDzkßh Öß ÚA éÇÛA pË× lçlìØÛ pìì»N Co í×ß PzßÛpv Þ ¸¨Þ ÕC lëßËì× ÚApÂ
: éÆ PvC Pì·ÂCÞ ÝëC pF ÍCk ФC ÝëC Þ , lÜÜÆ ÖDìÂ
íÊoDÇìF  , êoClÛ  Þ pþ  , íÊkpF  Þ kClGOvC  Þ , PvC Úlz lvD¾ Þ kDw¾ öD¡Ü× íw¿Û PÎCmo üÓÞC
«D®eÛC , íOzClèF pìº íOwëq , í¬DG©ÛC íF Þ íØ²Û íF , íÊoCÞA Þ íÊlÜÆCpJ , PìÎD·¾ Ölµ Þ
ÝëC éÆ , PvC DV ÝìØç qC ízDÛ , ÍD·¾ Þ Ðì¤C ûPëkßVß×Ölµ Þ íÊkp× éWìOÛ ok Þ .... Þ íÂÔhC
DN  lìëßÊ  ECßV  Þ  ÈìGΠ Íßvo Þ Clh ÖDìJ éF lëßËì×  éÆ ÚApÂ Þ , PvC Úlz lvD¾ Þ kDw¾ ûUÞC
. PvC Pì·ÂCÞ ÝìØç éF æoDzC , lëßz [ ælÛq ]
kßVÞ  Þ  , kpÆ  Co  MÔǡנ Ðd ¸ÂßN  Þ  oD²OÛC  ÚDËÛDËìF Þ ÚDÜØzk qC lëDGÛ éVÞ bìç éF üDìÛDR
Dë íwÆ  ÙìÜÆ  oߥN  ÙìÛCßOìØÛ D× éÆ CpZ , PvC íGìWµ rìZ éÛDËìF Þ ÝØzk qC oD²OÛC Þ ¸ÂßN
éÛDËìF Þ ÝØzkpÊC : lÜÆÐ¥¾ Þ Ðd  Co D× MÔÇ¡× lÛCßOì×íÎÞPvD×qC éÛDËìF Þ ÝØzk í¾p¬
MÔÇ¡× éÛßËZ PvC éÛDËìF Þ ÝØzk pÊC Þ , PvC éÛDËìF Þ ÝØzk CpZ lÜÆ Ðd Co D× MÔÇ¡×
pÊC . ÙìOwç lvD¾  Þ lF D× üDØOd , ÙìzDF éOzCk íFßh õÛDËìF Þ ÝØzk pÊC Þ , lÜÇì× Ðd Co D×
éOzCk  kßVÞ  MÔǡנ Ðd êCpF ÐFDÃO× êoDÇØç éÛDËìF Þ ÝØzk Þk ÝìF kß¡ì× lëßËF íwÆ
lÜëßÊ íØÛ Co ÝëC ÙìëßËì× , lzDF kßh MÔÇ¡× Ðd Þ kßh pǾ ok ¯Ã¾ Ùç í¾p¬ pç Þ lzDF
êoCk Ùç êoCk ÚClì× ÚCßN Þ íOwç ÚClì× ok Mkßh éÆ CpZ , éÛDËìF Þ ÝØzk qC oD²OÛC Þ ¸ÂßN
éÇÏF Þ lÜÇìØÛ Ðd Co MÔÇ¡× oDÆ ÝëC éÆêkpÆ uDwdC Ùç pÊC Þ íÜÇì× Ðص Ùç éÛCoDì¡ç Þ
. êoCkpF êoDÇØç ÝëC qC Pvk Þ íÜÆ íÜì¡Û Hõ íÛCßOì× , lëCr¾Dì× Ùç MÔ Ç¡× pF
qC ízDÛ rìÛ üDçDÊ Þ PvC íw¿Û PÎCmo qC ízDÛ éÆ ÚDËÛDËìF Þ ÚDÜØzk qC oD²OÛC Þ ¸ÂßN éÛD¿v~DO×
UCÞo Ùç ÚßÜÆC Þ éOzCk UCÞo Pëp¡F ÚDì× ok kß¡ì× ízDÛ ÁD¿Û qC Ùç üD©·F Þ êpGiìF Þ íÛCkDÛ
UCÞo lëDz p¥µ ÝëC ok Þ , P¾o lçCßiÛ ÝìF qC lÜzDF éOzCk kßVÞ ÚA Ð×Cßµ Þ Dç é¡ëo DN Þ koCk
qC ízDÛ ( íçCßh Pì×DØN ) ÝëlGOw× õ®Ïv ypOwÊ Þ ¢ëCr¾C Þ , PvC ækpÆ ClìJ Ùç êpO¡ìF
. PvC oDF Àv~DN Pì·ÂCÞ ÝìØç
, koCk Þ éOzCkUCÞo ÙçÝìØÏw×ÚDì×ok ,íÛApÂ£ß¥Û ½ÔhpF ,Ýëp¾Aé®ÏvÞ ælÜÜÆæDGN§p×ÝëC
oDÆ íOwìÎDëpK×C Þ êoDØ·OvC êDèOì¥iz Þ DèÛD×qDv Þ ECrdC ÚDì× ok üD¤ß¥h Þ phCÞC ÝëC ok Þ
íWëCo õÏòw× üDGëpÃN ÝìØÏw×ívDvCÞ êCéëDJ ûÚDÜØzk éF íËOwFCÞ íOd Þ ælz ælì¡ÆcD©O¾C éF
. lÛoCk íëDèF Þ yqoC Ökp× krÛ éÛ Þ lÛoCk íÏhCk öD¡Ü× éÛ ÄeÎC éÇìÛDwÆ ÚDì× okÞ , PvC ælz
ok  ÝìÜaØç  , lÜÜìGì× éëD× íF  Þ ÅßJ  Co kßh  êCßOe× Þ PìçD× éÆ Ùç íOÜv ´DWNoC ÚDì× ok
qC oD²OÛC Þ ¸ÂßN  . kß¡ì× ælçD¡×  pO¡ìF  oD²OÛC Þ ¸ÂßN ÝëC , éO¾o ÌÛp¾ êDç ækpÆÐì¥eN ÝìF
,PÎCmo ÄìØ·N ,íÊlz MoDº ,íË®Ïv PeN ÙèÛAÞ PvC ækCk Co kßh õWìOÛ ÚDËÛDËìF Þ ÚDÜØzk
. lzDGì× ÖDµ ûízDJÞp¾ Þ ÍÔOhCÞ , íÊoCÞA Þ íÊlÜÆCpJ , êoClÛ Þ pþ
éWìOÛ Þ  l×DìJ  év ( Úlëk ÚCßNDÛ Þ ÙÆ Co kßh ¸ØOW× Þ Co kßh MDÃÏ·N Þ Co kßh ) íw¿Û íÛCßNDÛ
: koCk
Dë Þ lçk éñCoC æoDZ Þ æCo éÆ kß¡ì× ælëk ÚA qC pOØÆ [ kßh ] Þ kß¡ìØÛ ßWOwV êC æoDZ Þ æCo - 1
. lëApF MÔÇ¡× ôoDZ Þ æCo íJ ok
lÛkpËì× oCk é¡ëo Þ ækpOwÊÞ ÙÆCpO× éÇÏF Þ lÛß¡ìØÛ Ð¥¾ Þ Ðd kßVß× HñD¥× Þ MÔÇ¡× - 2
. lÛß¡ì× ´DØOVC Þ kp¾ ôlÜÜÆ ízÔO× Þ íÛlzDÛ ÐØeN PëDèÛ ok Þ
Þ ízÔN  õÛDOvA ok Co  ´DØOVC  Þ kp¾  Þ  lÜO¡Ê  íÛlzDÛ ÐØeN HñD¥× Þ MÔÇ¡× éÇì×DËÜç - 3
kßh êÞo êoDÆ Þ æl¡Û pǾ kßh êÞo Þ ækßF оDº kßh qC éÇÜëC éF éVßN DF , lÛkCk oCp íÊlÜÆCpJ
Þ ÝØzk êßwF qDìÛ Þ HϬ Pvk , koClÛ kßVÞ kßh õ·×DV Þ kßh éF Ùç êlì×CÞ éO¾pËÛ Moߤ
ÚCpËNoDº  Þ  ÚCpÊ é®Ïv  qC  kßh  ´DØOVC  Þ kßh  HñD¥× Þ MÔÇ¡× Ðd Þ !! kß¡ì× qCok éÛDËìF
rìZ éØç !uo kDëp¾ éÆkß¡ì× ælçD¡×rìÛ phAok Þ , !íÊoDaìF íçq , !!kß¡ì× HϬPvpJ ækD×
ÝÇØ× éÆ PvDWÜëCok . PvC ækßØÛ Dvp¾ PÂD¬ Co HñD¥× Þ ÐÆD¡× Þ ækpÆ ÚߺCk Dë ækßFo Dë Co
kßFDÛ  Þ PwìÛ  PvC p¥Ã×  Þ  Íßòw×  éaÛA  Þ éÇÛA  Þ kpìÊ  Moߤ  íÜìÛßh  Þ Ý¡h ÖDì PvC
ôoCkC êCpF íGvDÜ× íÛDwÛ CêÞpìÛ éÛ éÆkß¡ì× ÖßÏ·× lìvo éWìOÛ éF ÖDì éÇì×DËÜç íÎÞ , kkpÊ
íÏhCk  ÌÜV  , PvC §ÞpÃ× oß¡Æ , kßz éìÇN ÚClF éÆ ælÛD× êrìZ éÛ , koCk kßVÞ lëlV ¸¨Þ
pçD±  MÔǡנ ÍÔd , ÚDÜëp¾A PGì¥× : ÚDØç éWìOÛ qDF Þ ,.... Þ PvC éFÞpi× rìZ éØç , PvC
oDØ·OvC ÈØÆéF ÓDd éÆ, PvC Pì·¨Þ ÝëC êDëßÊ õÛßØÛ íÜìØh êkClGOvC ÖD²Û Þ , !! lÛß¡ì×
íÜ·ë ,kß¡ì× ( êqDvqDF ) cÔ¤C koCk êkClGOvC ÖD²Û oCpØOvC Úlz ÝÇØ× PèV ÙwìÎDëpK×CÞ
. !! kkpÊ ÍlG× ælz oDè× êkClGOvC éF lçCßiì × !! ækßF íºDë êkClGOvC éÆ ÍDd DN
Dço Co ÚClì× Þ lÜçlìØÛ ÖDWÛC êoDÆPÎCmo Þ íw¿Û íÛCßNDÛ ÐìÎk éF êkßh õ·×DV Þ kßh éÇìOÂÞ
Þ íµDØOVC  Þ  ívDìv  êDèÛClì× Þ  Co  DçoDÆ , ælÜÜÆ MoDº Þ pÊ é®Ïv ÚDGϬ P¤p¾ , lÜÜÇì×
êpÊ é®Ïv  éF  éÏìvÞ  ÝëlF  Þ  , lÛoÞBì× ok kßh ½p¥N éF Co .... Þ êpGh Þ íËÜçp¾ Þ êkD¥OÂC
, lÛß¡ì× éVCß×  éÛDØdpìF  êDèFßÆpv  DF  Ùç  êl·F  êDèÏØ·ÎC  xǵ Þ , lÛqCkpKì× êpËNoDº Þ
íÛCßNDÛ Þ pþ  , oDÆ ÝëC  Þ  , kkpËì×  í×ßص MDÛDÇ×C oD¥eÛC Þ é®Ïv ³¿d ôßìz , êpËFßÆpv Þ
íw¿Û íÛCßNDÛ  Þ PÎCmo  , kßh õFßÛ  éF  Ùç  Ökp×  êkD×  íÛCßNDÛ  Þ pþ  Þ , koÞBì× íJ ok Co êkD×
ÐFDÃ×ok , ælz æýpº Þ pÊoD¥eÛCÞ oCk é®Ïv ûkClGOvC l·F Þ . lçlì× ypOwÊ Þ ¢ëCr¾C Co ¸ØOW×
ælz HÇNp× PÛDìh Þ PëDÜV ÚCoCrç kClGOvC , pËëk ½p¬ qC Þ , koCk oCp pìþ Þ Ímo êDç ækßN
ÙÆCpN qC P¡dÞ ÐìÎk éF ÝìÜaØç Þ , kpÆ lçCßiÛ Dço Co kßh MCoD¥eÛCÞ Mol íÊkDv ÝëC éF Þ
. kCk lçCßiÛ íÏ× íOzA éF ÝN , kßh ÚDFDFoC Pvk ok Úlz pìvC Þ DèOÛDìh Þ DèOëDÜV

ækqkClGOvCêDçoß¡ÆokÙwìÎDëpK×CÞoDØ·OvCpØOw× PÎDhk - 4

okD×  , ÙwìÎDëpK×C   Þ  oDØ·OvC   : éÇÜëC   éF  koCk jvCo ôlìõ ÚCpëC æCßiëkCqA Ýëldß× ÚD×qDv
oDØ·OvC : éÇÜëC éF koCk jvCo ôlìõ Þ , lÜOwç qÞp×C ÚDèV ok êkClGOvC êDè×D²Û Þ kClGOvC
Þ êkCqA  , êoß¡Æ  bìç  ok  éÆ kCk lÜçCßiÛ  æqDVC  , lÛoCk  ÚCßN  ok éÆ DWÛA DN , ÙwìÎDëpK×C Þ
õ×DÜvDvC  Þ é×DÜ×Cp× õ×lÃ×  ok  éÆ  éÛßËÛDØç Cpëq , lFDë oCpÃOvC íëCpÊ MpSÆ Þ êoÓDw×kp×
íëCpÊ MpSÆ Þ êoÓDw×kp× Þ êkCqA , PvC æl×A Ùç ( öDØv ) ÚCpëC æCßiëkCqA Ýëldß× ÚD×qDv
í×ÔvC  êDçoß¡Æ  ok  ætëßF  Þ íOwìÎDëpK×C  Þ êoDØ·OvC PvDìv êDç éëDJ DF ívDvC kD©N ok
Þ êoÓDw×kp× Þ êkCqA ßÏV ælz éÆ Ùç Dç æßìz ÝëpN éÛDì¡dÞ DF Þ êC éÏìvÞ pç éF Þ , lzDGì×
ÍDGÛlF ÚDèV õìÃF okÞ ÖÔvC ÚDèV pvCpv ok Þ ÚCpëC ok rìÛ ÚÑC Þ , P¾pÊlçCßh Co íëCpÊMpSÆ
ok Þ ÝëßÛ PhDv  ok éÇÏF  DN  , PvC êkClGOvC  êDè×D²Û  Þ kClGOvC  qC êqDv æpèZ  Þ êqDvqDF
ôpèZÞ PhDv DF éÆ êrìZ , kkpÊ pwì×Þ ÝÇØ× kClGOvC oCpØOvC Þ é×CkC , ælz êqDvqDF ôpèZ
õÎDÃ×ok).lzDGìØÛ ÝÇØ×¢×CÞk Þ öDÃF ,¢dßN Þ PÛDìhÞ PëDÜV ÝìËÜv êDçoDF ÝëC DF Þ íÏ·¾
. ( PvC æl×A êpO¡ìF MÔ쥿N DF HÏ®× ÝëC êqDvoDè× æCo ok ÙwìÎDëpK×C
, pØOw×  PÎDhk  ÝëC  ФDd Þ , lÛC éO¾pÊ éWìOÛ  kßh  pØOw×  PÎDhk  qC ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC
, íÛDèV  êDç éëD×pv Þ MÞpR MoDº , êp¡F ¸×CßV êqDv æoCÞA , ÚDìÛDèV EßÆpv ,ÚDèVíÛCpëÞ
. PvC íOwìÎDëpK×C Þ êoDØ·OvC êDèÜì×qpv ok rìZ éØç pRDÇN Þ ÙÆCpN Þ
êDçoCr¾C ÌÜV  Þ DèdÔv  yÞp¾  æCo  qC  éÆ ÙwìÎDëpK×C  Þ  oDØ·OvC   õÛÓDv  l×Aok  éF  íçDËÛ DF
Þ Dçoß¡Æ  ôoDaìF  ¸×CßV  ÚkpÆ æoCÞA  æCo qC  Þ , éWÜÇz  ÐëDvÞ  Þ ÖqCßÎ yÞp¾ æCo qC Þ , ÚßÊDÛßÊ
íÛDèV  l×AoDÆ  íÛDwÛC  êDçÞpìÛ  EnV æCo  qC  Þ , ælz oDÇz  oDÆ êÞpìÛ ÚCßܵ éF DèÛA ÖCliOvC
ôlz lìÎßN êDçÓDÆyÞp¾ æCo qC Þ , íOwìÎDëpK×C Þ êoDØ·OvC êkD¥OÂC ÖD²Û ok DèÛA êpìÊoDÇF Þ
Dç DWÛAo k êoCnÊ éëD×pv Þ lìÎßN õÜì×q éÆ ) ælz ÚCpëÞ êDèÜì×qpv éF íOwìÎDëpK×CÞ êoDØ·OvC
êDè×D²Û ÈØÆ éF ) DèÜì×qpvÚAíÜì×q êÞo Þ íÜì×qpëq ¸FDÜ× UCoDN æCo qC Þ , (lÛC ækpF ÝìF qC Co
éÆ êoDØ¡ìF Ápú¬ Þ DèçCo qC Pëp¡F oDØSOvC Þ MoDº ÝìÜaØç Þ , lÜÜÇì× HwÆ ( êkClGOvC
DèëpËÛCpëÞ Þ MDëDÜV ÝëC õØç pìw¿N Þ éìVßN æphÓDF Þ , koClÛ kßVÞ DWÜëC ok DèÛA õØç pÆmÚDÇ×C
ÙëpGì× íJ pO¡ìF , (lÛoClÛ kßVÞ õÜì×q pËëkêpGh ¸FDÜ×) êpGh ÙwìÎDëpK×CÄëp¬qC DèëpËNoDºÞ
êoÓDw×kp×  Þ  êkCqA  oCpÃOvC Þ êkClGOvC  êDè×D²Û  ÍÔeÛC ôqDVC ÙwÎDëpK×C Þ oDØ·OvC DëA éÆ
!!?éÛ Dë kCk lÜçCßh Co MoDº ÍDd ok Þ ælz MoDº Þ é®Ïv PeN êDçoß¡Æok Co íëCpÊMpSÆ Þ
íçlÛD×p¾ Þ êßÏèJ kClGOvC ³¿d PèV éÆkßF lçCßiÛ ælëD¿ìF orëDç Pëoß×~D× qC qCêkDë DWÜëCok
qC éÆ kßF  í×DËÜç  Pëoß×~D×  ÝëC  , kßF éO¾o ÚCpèN éF ÚCpëC Ökp× êDç ækßNí×ßص ÖDì EßÆpv
ok íçD¡ÜçDz Èë éVok ÚCpw¾C oCp¾ Þ kClGOvC «ßÃv Þ kßF ækpÆoCp¾ ÝñDhÞ lGOw× æDzí¾p¬
êßÏèJ ¢NoC kDOv ok (lì¿v gDÆÞ ßNDÛ í×D²Û ôlÜëDØÛ)qpëDç pËëk½p¬qCÞ kßF qÞo ÐñDw×ol¤
D×C . kpÇì× PëDØd !!¢ÛDOvÞk qC Þ lì¡Çì× é¡ÃÛ íçD¡ÜçDz õÃÏ®× ÖD²Û êDÃF êCpF ÚCpèN ok
Ápº ) õGNo íÎDµ ÚCpw¾C íOd éÆ êleF , kpÇì× éVßN HÏV ¢Oëoß×~D× õØç qC ¢ìF éÆ êrìZ
!! lëlV õeÏvC  yÞp¾ êC pF  orëDç cp¬ , lÛkßF ælz HW·O× ÚA qC Ùç íçD¡ÜçDz ( PÛDìh ok
. ( kßF ÚCpëC !!íçD¡ÜçDz oß¡Æ éF cÔv ûlëph ôqDN !! kCk oCp Èë PvCßh Þ ÚCpëC éF
P±D¿d ok , kkpÊ ÝÇØ× éÆízÞo pç éF Þ ÝÇØ× Äëp¬ pç qC ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC , lìÆ~DN éF
Þ  Ökp×  PìØÆDd  qC  P·ÛDØ× ok Þ  , kßF lÜçCßh  DzßÆ  kßVß× ¸¨Þ Þ kClGOvC qC íÛDGìO¡J Þ
éF  Co  DìÛk  !! p¡F ÁßÃd  Ýì·¾Cl×  Þ , kpÆ lÜçCßiÛ  ¼ëok Ùç kCqA MDFDiOÛC Þ í×kp× êDçÞpìÛ
. lÜÛDFDOz ÐËÜV ÝëC ypOwÊÞ é·vßN ok Þ lÛC ækpÆÍlG× êpËNoDº Þ êpÊ é®Ïv ÉorF ÐËÜV

æ kq kClGOvCêDçoß¡Æok ( Eýpiú× )Úol×MCrìèWN Þ cÔv - 5

Þ lÜOwç  PwìÎDëpK×C  Þ pÊoDØ·OvC  êDèOÎÞk DèÛA öD¡Ü× Þ ælÛqDv éÆ Úol× MCrìèWN Þ DèdÔv
PëDÜV Þ é¡ìJ PÛDìh ÍDص oDìOhC ok Co DèÛA kClGOvC êDÃF êCpF Þ MoDº êDèF éF ÚCpÊ é®Ïv Þ
. lÜzDGì× êkClGOvC êDè×D²Û oCpØOvC Ð×Cßµ Þ Dç é¡ëo qC íÇë , lÛC ækCk oCp kßh õ¡ìJ
ÅDÛp®h  Þ Epi×  oDìwF  lÛC ælz  éOhDv  !! p¡F  ÁßÃd  uDvC pF éÆ MCrìèWN Þ DèdÔv ÝëC
cÔv Èë íOd  Dë Þ íÎßØ·× IßN Èë Dë íËÜV êDØìJCßç Èë êCl¤ íOd éÆ êoß®F , lÜOwç
êC éOwç  êDèGØF  ÐS× pOÆDÛp®h êDèdÔv qC ÙëonËF , kqClÛDì× P¡dÞ éF Co DèÛDwÛC , íOvk
êDèdÔv Dë ,lÛCéOhDv !!íÛl× êDç ¸ØOW× Þ Dçpèz êCpF Co DèÛA éOGÎC éÆíëDìØìz êDèdÔv Dë
MoDºÞ é®Ïv PeN êDèÜì×qpv ok DèÛA qCÚßìÏì× Dèçk ÚßÜÆC Ùç éÆêp¿Û l¨êDèÜì× ÐS×pËëk
Þ ß©µ pç  éÆ , !!lÛC éOw¡Û ÝìØÆ  ok  æoDaìF  ÚD×kp×  êDJ Þ Pvk oD²OÛC ok Þ ælz ælìZ ælz
!!Úol× õWÜÇz ÐñDvÞ Dë Þ , PvC kClGOvC Þ ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC PëDÜV lÜv êC ælëpJ êDJ
íÂpO× xF qC Þ PvC !! Úol×  Hën·N  Þ  EßÆpv  êCpF  êkClGOvC  êDè×D²Û  MCkoCÞ  qC  íÇë  éÆ
éÆ íÜì·¾Cl× ÚDØç  , koClì×  éËÛ  í¿i×  p¡F  ÁßÃd  Ýì·¾Cl×  æDËÛ  qC  Co  éWÜÇz pRC  éÆ  PvC
. lÛC ækpÆ !!okD¤ Co DèÛA
lÜOwç ætëÞ õ¥i¡× lÜZ êCoCklÛC ælÜÜÆoDO¡ÆÞ ÅDÛp®hoDìwF éÆÚol× MCrìèWN Þ DèdÔv
íÛD×kp× Þ ¸×CßV pF lÛC éOwÛCßN kClGOvC Þ ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC ætëÞ MD¥i¡× ÝëC õëDv ok Þ
: lÛßz ¯Ïw× lÛoClÛ oDìOhC ok Co MCrìèWN Þ DèdÔv ÝëC éÆ
cÔv éF rèW× Þ ÅlÛC íçÞpÊ Þ , lÛoCk ÖqÓ íÏìÏÂ Þ ÙÆ íÛDwÛC êÞpìÛ éÆ PwÜëC ÍÞC õ¥i¡×
ok PÏÂ Þ MpSÆ éÆ éOznÊ xǵ , lÜÇì× ClìJ Co p¿Û ÚCoCrç êkßFDÛ íëDÛCßN , Epi× MCrìèWN Þ
êCpF Úol× ÚCpËNoDº Þ ÚCpÊ é®Ïv MCoDÇOFC qC , íÊtëÞ ÝëC Þ , kpÇì× êqDF ívDvC ¢ÃÛ DèËÜV
. lÛC ækpÆ êqDF , lëDF éÆ Ùç í¡ÃÛ Þ , lzDGì× ÙìÏwN éF Dç ækßN ÚkpÆ oCkCÞ
Þ lÛpìËì× o Cp ækD¿OvC koß× Þ EDNpJ oÞk qC éÆ PwÜëC Úol× MCrìèWN Þ DèdÔv ÖÞk õ¥i¡×
êqDìÛÚClÜZ DèÛA éF rèW× kp¾ Þ ,lÜÜÇìØÛ ClìJ éÜe¤éF Úlz koCÞ Dë Þ ÙìÃOw× õÏFDÃ× éF êqDìÛ
Þ íOwìÎDëpK×C Þ êoDØ·OvC êDèËÜV ok ) koClÛ íØwV Mol Dë Þ êß õìdÞo Þ PµDWz éF
Co ½p¬ , ÚCoDGØF éÆ l·F , kpìËì× Moߤ íÜì×q Þ íëCßç ÚCoDGØF ÍÞC éÆ ÙìÜìGì× êkClGOvC
. ( kßz ´Þpz íÛDwÛC êDçÞpìÛ õÏØd PvC ÝÇØ× kpÆ XϾ
é®FCo ok , uß¿Û ¸ìvÞ íÊlÜÜÆ oDO¡Æ PÏ¥h pF æÞÔµ , MCrìèWN Þ DèdÔv ÝëC Ößv õ¥i¡×
íGëpiN Mol qC Þ lÜOwç Epi× oDìwF í·ìG¬ êDèNÞpR Þ MÓߥe× Þ DçDÜF ÖClèÛC Þ êkßFDÛ DF
Þ Dçpèz êqDwÛCpëÞ ÐS× , lÛoCkoßhpF ¸ØOW× Èë íÛl× Þ êkD¥OÂC êDç éëDJ DF é®FCo okêkDëq
,íÛDvo EAÞ ÁpF êDç éÇGz HëpiN , íO·Ü¤ MDwìv~DN ÚkpF ÝìF qC ,íÛßÇw× êDç éÛDh ÖClèÛC
.... Þ íÜ¿ÏN «ß®h , Dç ækDV , ÐÃÛ Þ ÐØd õÇGz ÐS× í¬DGNoC «ß®h ÚkpÆ ÐOi×
íçlÛD×qDv ÖlµÞ ½p¬ ÈëqCêkClGOvCÞ íOwìÎDëpK×CÞ pÊoDØ·OvCêDçÞpìÛ íçlÛD×qDvæphÓDFÞ
Ökp× êDçækßN Þ pNpRå× Co !!Úol× MCrìèWN Þ DèdÔv kpFoDÆ , pËëk ½p¬ qC í×kp× êDçÞpìÛ
. PvC ækßØÛ pN pënJ éFp¨ Co

íFpº Úßëk Þ ækq kClGOvC êDçoß¡Æûí·ìG¬ êDèNÞpR - 6

: lÛoCk ívDvC MÞD¿N Þk éOznÊ û êkClGOvC êDèO×ßÇd DF æqÞp×C û êkClGOvC êDè×D²Û
, lÛkßF DèÛA MoDº Þ UCoDN Þ Ökp× éF éOwFCÞ éOznÊok êkClGOvCêDèO×ßÇd éÆPwÜëC ÍÞC MÞD¿N
, lÛkßF pìþ oDìwF üCpSÆC Ökp× ÚßZ , kpÇìØÛ kDWëC ¸ìvÞ õëD×pv Þ MÞpR üÓÞC , íËOwFCÞ ÝëC éÆ
. P¡Ëì× Cpù×úC Þ ÚDçDzkDJ yßÛ Þ ¢ìµ ½p¤ pO¡ìF l×Bì× PvlF éÆ éaÛAÞ
, l¡ì× pO¡ìF Ökp× ÖDì ÚDÇ×C , DèÛA MoDº Þ UCoDN Þ Ökp× êÞo oD¡¾ HvDÜN éF éOznÊ ok üDìÛDR
qC PÇÏØ× «DÃÛ qC êoDìwF íOd Þ , l×BìØÛ kßVßF æCßh Pì×DØN Þ pìÊCp¾ kClGOvC éWìOÛ ok Þ
Co Dè ëkCqA õØç PwÛCßOìØÛ êkClGOvC P×ßÇd ÝëC pFDÜF Þ , lÛDØì× íÎDh êrÆp× kClGOvCoß©d
. lÛCkpÊ ´ßÜØ× Co DèFDiOÛC õØç Þ EßÆpv
éF Þ lÛoCk oDìOhC ok êkCkClh êDèNÞpR Þ í·ìG¬ ¸FDÜ× üCpSÆC éÆ æqÞp×C ûêkClGOvC êDè×D²Û D×C
êDèF éF Co DèNÞpR Þ ¸FDÜ× ÝëC , lÛC ækoÞA ok kßh ½p¥N éF Co DèÛA ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC ÈØÆ
, æßìz ÝëlF Þ , lÜçlì× oCp ÙwìÎDëpK×CÞ oDØ·OvC oDìOhC ok , êkClGOvC ÖD²Û Ý ì×~DN Þ PëDØd
DèÜëC pÊC Þ , lÜÇì× P¾Dëok !! Úol× ÚDFDFoC qC Co kßh êDèdÔv Þ MDÛDÇ×C Þ ÚCßN Úol× kClGOvC
. lÜëBì× éÜe¤ éF üDØìÃOw× ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC , ÝñDh kClGOvC Mßµk éF DÜF , kpÇÛ ½D¿Æ
oDØ·OvC oDìOhC ok éÆû í·ìG¬ êDèNÞpR Þ ¸FDÜ× õëDv ok , æqÞp×C êkClGOvC êDè×D²Û ÝìÜaØç
Þ lÛß¡ì×  ÔF Þ oDF  lÛpìËì× oCp Ökp× oDìOhC ok éÆ íëDèNÞpR Þ ¸FDÜ× ) lÛoCnËì× ÙwìÎDëpK×C Þ
Ökp× lÜ×qDìÛ pOØÆ ( lÛß¡ì× ÙëpeN !! leO× ÐÏ× ÚD×qDv õÏìvßF Þ PzCk lÜçCßiÛ êoClëph
Þ ÚClÜ×oDÆ Þ  ÍDص  Ýì×~DN pF  æÞÔµ  , éO¡ÊqDF  êDç éëD×pv Þ DèNÞpR  ÅlÛC  qC Þ , !! lÜOwç
½p¤ , ßçDìç  Þ MD»ìÏGN  DF  æCpØç  , Dç ækßN  Hëp¾  PèV  Ùç  êoClÃ×  , kClGOvC  ÚCoCrÊoDÆ
Dço kßh ÍDd éF DçrìZ ÝëC pÊC Þ , lÜOwç êoÞp¨ êkClGOvC ÖD²Û êCpF éÆ kß¡ì× íëDçrìZ
Ðì®·N Dë , êCéîÜ× Þ pèzok EA kßGÛ ÐS× , lëBì× kßVßF Dç ækßN ÖDìÂ Þ yoßz ÚDÇ×C lÛßz
.... Þ íOÎÞk ÚDÜÆoDÆ ôkpOwÊ UCphC , lÛC ækßF ÍDd DN éÆ ívoCl× Úlz
éOznÊ êkClGOvC  êDèO×ßÇd  DF  æqÞp×C  êkClGOvC  êDè×D²Û  ÝìF éÆ êpËëk ívDvC MÞD¿N
ÚCßN éF Þ lÛkßF UoDh qC ÐÃOw× üCpSÆC éOznÊ ok êkClGOvC êDèO×ßÇd éÆ PwÜëC koCk kßVÞ
DçoDÆÝëC ôlèµ qC éÇì×DËÜçÞ , lÛkßF ÖpÊ P¡J ÞíÇO× kßhêpËÎÞDKZ ÞêpËNoDºÞ êpËFßÆpv
. lÜO¾pËì× Co DèÛA êDV ÚCpËëk Þ P¡Ëì× ¯ÂDvÞ ízÔO× ÚD¡ëkClGOvC P×ßÇd lÛl×BìØÛ pF
Þ íÇO× ÙwìÎDëpK×CÞ oDØ·OvC õGÛDV éØç íÛDGìO¡JÞ PëDØd éF æqÞp×C êkClGOvC êDè×D²Û D×C
, íçlÛD×qDv Þ êrëo é×DÛpF , MCrìèWN Þ cÔv qC ÙµC lÛoCk éÆ éaÛA pç Þ , lÜOwç ÖpÊ P¡J
ôßeÛ Þ fÏw× êDçÞpìÛ  , ízqß×A  ÖD²Û  , éëD×pv  Þ ÍßJ  , íNDeìÏwN  Þ  í×D²Û  êDèzqß×A
ÐÇz  Þ  Dç éGNo  , í×D²Û  rÆCp×  PhDv  ôßeÛ  , êoDGVC êpìÊqDFpv qC ÙµC DèÛA êpìÊ ÐÇz
õìÏÆ ÐÇz Þ ÌÛo , DèÛA¢¿Æ Þ æÔÆ Þ ÚDì×D²Û uDGÎ ÌÛo Þ ÐÇz , ÚDì×D²Û êDèÛCßܵ Þ Dç éGNo
oDØ·OvC ½p¬  qC.... Þ  Ökp×  DF éÏFDÃ×  íËÛßËZ  , éWÜÇz  yÞo Þ ÐëDvÞ , ælz koCÞ êDèdÔv
í·ìG¬ êDèNÞpRÞ¸FDÜ× êCoCkqC ÙµC ÚDèVok êkClGOvC êDè×D²ÛÖDØNÚßÜÆC Þ PvC ÙwìÎDëpK×CÞ
kßVÞ êkClGOvC ÖD²Û pOØÆ Þ , lÜOwç íFpº ÚßëkÞ §ÞpÂokÁpº ÚD¡ÛkpÊ DN , DèÛA qC æpèF íF Dë
!! í¨p yC éVkßF ü Ô¤C Þ , !! lzDGÛ ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC oDÇçlF oÓk koDìÏì× DèçkéÆ koCk
. lzDGÛ
ÙµC , lÛpGì× kßh DF Co rìZ éØç lÜÛCßOì× DN ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC éÆ PwÜëC éVßN HÎDV õOÇÛ
½p¬ qC Þ koClÛ kßVÞ ÚkpF MoDº éF êCpF êrìZ pËëk éÆ lÛlëk éÇì×DËÜç Þ , êkD× Þ íÛDwÛC qC
!! ÚkCk §p éF æDËÛA , PvC ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC MDëoÞp¨ qC êkClGOvC ÖD²Û ³¿d pËëk
ôkpF üÔص , lëkpÊ §ÞpÃ× P·vÞ ÝëC éF êoß¡Æ éÇì×DËÜç Þ , lÛß¡ì× ÐvßO× !! kßv DF æCpØç
êoDØ·OvC §Þp oDF pëq qC PØdq éF oDìwF pËëk êoß¡ÆÝìÜZ Þ , kß¡ì× ÙwìÎDëpK×CÞ oDØ·OvC
í·ìG¬ êDèNÞpR Þ ¸FDÜ× , æßìz ÝëlF Þ . kß¡ì× UoDh íÊkpF oDF pëq qC ÚA ¸GN éF Þ íOwÎDëpK×C Þ
êkClGOv C êDè×D²Û oCpØOvC qC íÏ×Dµ Þ é¡ëo , ÚDzoDFpv êDçkßv DF æCpØç êDè¨pÂ Þ Úßëk Þ
Dçoß¡Æ ÝëC ok Þ , lÜçlì× ÐìÇ¡N Co MoDº ÍDd ok Þ ælz MoDº Þ é®Ïv PeN êDçoß¡Æ ok
æoDaìF oß¡Æ ok !! íëCpÊ MpSÆ Þ êoÓDw×kp× Þ êkCqA !! lÜÜÇÛ p×C ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC DN
. kß¡ìØÛ !! pÃOw×

ækq kClGOvC êDçoß¡Æ ok Ýì¿ÎDi× yÞo Þ ´ßÛ - 7

yÞo Þ êkClGOvC ÖD²Û Ýì¿ÎDi× ´ßÛ , íÏhCk ívDìv kClGOvC oCpØOvC ok pËëk Ð×Dµ Þ öD¡Ü×
ÖD²Û kok éF ¯Ã¾ éÆ íÜì¿ÎDi× lÜOwç Þ ækßF oDìwF . PvC êkClGOvC ÖD²Û DF koßhpF ok DèÛA
rìÛ DèÛA Þ lçlì× oCp kßh PìµÞp¡× lÜv Co DèÛA , ÙÆDd kClGOvC Þ , lÛoßiì× ÙÆDd êkClGOvC
okD¤ êkClGOvC ÖD²Û êCpF PìµÞp¡× lÜv , kßh õÛÓßòw× pìº kpÇÏص Þ oDǾC õÏìvßF
éÆ ( íFpº Þ íOÜv qC ÙµC ) íËÜçp¾ Þ ívDìv MDÛDëpV í©·F êkßVÞ õ¿wϾ íOd Þ , lÜÜÇì×
êkClGOvC ÖD²Û éF Úlì¡iF PìµÞp¡× , lÜOwç Þ ækßF ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC õOhDv CoDÇzA
íOwìÎDëpK×C Þ êoDØ·OvC êDèOvDìv ½pµ ok éÆ êrìZ , PvC êkClGOvC P×ßÇd ÖÞ ClN Þ
. PvDèÛA ôlz éOhDÜz êDç éÏìd qC Þ Ößvp×
ÙÆDd êkClGOvC ÖD²Û Ýì¿ÎDi× ÚCßܵ éF Co kßh êDç éOhDv í¾p¬ qC ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC
HìWµ êDèëpìÊ PèV Þ lëDõ ÚDìF Þ DçoDÆ éF oCkCÞ CoDèÛApËëk ½p¬ qC Þ lÜÇì× ¼ìÏGN Þ í¾p·×
Ùϵ êkClGOvC ÖD²Û êCpF [ Cßvo Ýì¿ÎDi× ] æßìz ÝëlF Þ , lëDØÜì× í×kp× l¨ Þ Hëpº Þ
Þ üClص , ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC üÔ¤C Þ . lÜ¡iGì× oDGOµC ÙÆDd ívDìv kClGOvC éF Þ lÜÜÇì×
, lÛqDwì× ÞpFAíF Þ Cßvo , ÖßÇe× Þ ÙÆDdqC ÙµC , Co kßhêDç ælÛD¡Û Pvk Þ Dç éOhDv , éÛDçDÊA
ÖßÇe× kClGOvC êqDv Ýì¡ÛDV íÇë , lÛoCk ælص ½lç Þk oDÆ ÝëC qC ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC Þ
ÚDÇ×C Þ lçlì× Pvk qC üÔ×DÆ Co kßh oDGOµC ÙÆDd kClGOvC éÇì×DËÜç , ÙÆDd kClGOvC êDV éF
Þ , kkpËì× ´ßÂßÎC Hëp Ökp× ÖDìÂ Þ koClÛ kßVÞ kßVß× Ùvo Þ ÙvC DF êkClGOvC ÖD²Û õ×CkC
. PvDèÛA ÚkCk Pvk qC ÚDÇ×C Þ Ökp× DF Dç ælÛD¡Û Pvk Þ Dç éOhDv yqDv qC íÛCpËÛ êpËëk
êkClGOvC ÖD²Û P×lh ok íÛDèÜJ Dë CoDÇzA , ÙìÃOw× pìº Þ ÙìÃOw× , æCßhDÛ æCßh éÆ íÜì¿ÎDi×
lÛß¡ìØÛ kÞle× ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC êDç ælÛD¡Û Pvk Þ Dç éOhDv éF DèÜN , lÛoCk oCp ÙÆDd
Þ ÚD×q qC éÆ íG¥·O× Þ íµDWNoC MDÛDëpV , êkClGOvC ÖD²Û éF éOwFCÞ Þ êmß¿Û MDÛDëpV éÇÏF
, lÜ¡ëlÛDì× kßh ôlz UoDhoÞk qC ½ClçCÞ Dç é¾Cph éF"D¾p¤Þ lÜØè¾ íØÛ êrìZ ÚDèV Þ ÚDÇ×
ÚÞlF , êkClGOvC ÖD²Û MD©ì·GN Þ DèëpËì¡dÞ pìR~DN PeN éÆ êC éFpWN íF Þ ÚCßV MDÛDëpV
õëD× éÆû íËÜçp¾ Þ íµDØOVC Þ ívDìv MDÛDëpVpËëk Þ , lÜÜÇì× PÆpd HvDÜ× êDèëqDv éÜì×q
¯h ok Þ lÛoCk oCp ÙÆDd ívDìv kClGOvC P×lh ok , lÛß¡ì× êkClGOvC ÖD²Û êDÃF Þ ÖÞClN
oDǾC Þ , lÛß¡ì× kClØÏ ÙÆDd kClGOvC PìµÞp¡× kDÜvC Þ lÜOwç ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC
, .... Þ íëCoDÆ Ölµ Þ ÚkßF í×kp× Ölµ Þ ÍÔÃOvC Ölµ ÐìÎk éF , ÚD¡ëDèëpìË·¨ß× Þ MD×ClÂC Þ
. kß¡ì× íëCpÊ MpSÆ Þ êoÓDw×kp× Þ êkCqA pìh~DN éF íèOÜ×
, éOwFCÞ Dë ÐÃOw× , í×kp× l¨ Dëí×kp× , ECnÆ Dë ÁkD¤ qC ÙµC , Ùç Ýì¿ÎDi× HvDÜO×DÛ yÞo
ívDìv kClGOvC Ýì¿ÎDi× qC êoDìwF . PvC ækpÆ D¿ëC íØè× ¢ÃÛ êkClGOvC ÖD²Û oCpÃOvC ok
Ölµ ÐìÎk éF ) Ökp× pF éìÇN DF íOd Dë Þ íëDèÜN éF éÆlÛpìËì× ¢ìJ ok æqoDG× ok Co ízÞo ÙÆDd
ÚClì× ok Þ , lÜëBìØÛ pF ÚA ôlèµ qC ( ÀÎDi× í×kp× l¨ PìçD× ÐìÎk éF Dë êC ækßN íÊkD×A
. lÜO¾C í× ÙwìÎDëpK×CÞ oDØ·OvC ÖCk éF (æCßh DÛ æCßh) Dë Þ lÛß¡ì× ælÜÆCpJ Þ ízÔO× Dë , æqoDG×
éF , ælz MoDº Þ é®Ïv PeN êDçoß¡Æ ok ÙÆDd kClGOvC oDè× PèV ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC )
. ( koClì× éËÛ Àì·¨ Dë êß , Pì·Âß× pFDÜF , Co DèÛA Þ Pwç Ùç êkClGOvC ÖD²Û Ýì¿ÎDi× pǾ
lÜçk Áßv íçCo éF Co Ýì¿ÎDi× éÆPwÜëC êkClGOvC êDè×D²Û PvCßh Þ cp¬ éÆPwÛCk lëDF Þ
kßh pF éìÇN DF éÆ lzDF êCéÛDeÏw× ôqoDG× pF íÜG× éÆ íçCo éF ætëßF , lÜëBìØÛ pF ÚA ôlèµ qC éÆ
éF rìÛ æCo ÝëC ok pÊC Þ , kpÆ fϤ éF oCkCÞ Dë Þ ¯ÂDv Co êkClGOvC ÖD²Û ÚCßOÛ kßh õ·×DV Þ
Cßvo , lÜçlì× Pvk qC Co í×kp× PìµÞp¡× , !! pOèF éZ lÛlz ÐvßO× ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC
kClGOvC Þ ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC ívDvC PvCßh ÙèÜëC Þ , lÛkpËì× ízÔO× Þ , lÛß¡ì×
ÝñDh Þ lvD¾ éØç oß¡Æ Èë ok lÜçCßiì× ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC é¤Ôh Þ . PvC é¡ìJ PÛDìh
Co íÇë ÝìÜñDh Þ DçlvD¾ ÚDì× qC Dë Þ lÛßz з¿Ü× Þ ækoßh pv Dë Ökp× éÇÜëC DN , lÜzDF
. lÜÜërÊ pF

íëCpÊ MpSÆ Þ êoÓDw×kp× Þ êkCqA êoCp pF æCo     
êkClGOvCÖD²Û íÛßËÛpv Dë êoDÜÆpF qCpOÛDvAíÏìh êkClGOvC ÖD²Û Èë íÛßËÛpv Dë ÞêoDÜÆpF
PeN êDçoß¡Æ ok êkClGOvC êDè×D²Û qC Èë bìç éÆ PvC ælz PFDR éFpWN pF DÜF Cpëq , PvC
êkClGOvC êDè×D²Û éÆ P¿Ê lëDF Þ , PvC ækoÞDìÛ ÖCÞk éçk lÜZ qC pO¡ìF , ælz MoDº Þ é®Ïv
Þ oDØ·OvC  éaÛA  Þ  , Co  ÙwìÎDëpK×C Þ  oDØ·OvC  éÛ Þ  lÛoCk  Co Ökp×  éÛ  , lÜOwç  DèÜN  Þ xÆ íF
ÖD²Û Èë éÛ PvC kClGOvC PìçD× Þ xÜVlÜÜÇì× éGÛDV éØç Þ íØñCkPëDØd ÚA qC ÙwìÎDëpK×C
éÆû íÎÞDìÆD× PìçD× pF DÜF , ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC üÔ¤C Þ , £Dh Ùvo Þ ÙvC Èë DF Þ êkClGOvC
Þ êkCqA ÚD¡ÜØzk Þ êpËNoDº Þ kClGOvC ÚD¡OvÞk ÓC , lÛoClÛ í¥i¡× ÝØzk Þ PvÞk lÛoCk
. PvC êoÓDw×kp×
Þ lzDF é¾p¤ ÐFD éÆlÜÜÇì× PëDØd êkClGOvC ÖD²Û ´ßÛ Èë qC íOÂÞ DN ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC
: éÆ lÜÜÇì× í·v ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC . PwÛA õÏìvßF êoß¡Æ oDè× éÆ , koßiF DèÛA kok éF
êqDv qDF  ÐS×  )  lÜÜÆ [ êqDvqDF ]  Co ÚA  lzDF  ælz ækßvp¾  éÆ  êkClGOvC  ÖD²Û Èë  ÓÞC
Þ l¡Û êqDvqDF  êkClGOvC  ÖD²Û pÊC üDìÛDR , ( koCk ÚDëpV ÓDd éÆ íÜìØh êkClGOvC ÖD²Û
êkClGOvC ÖD²Û Èë Þ lÜÜÆ ClìJ ¢ëCpF íÜì¡ÛDV lÜÜÇì×í·v ,P¡ÊíØOdÚA «ßÃv ÍDØOdC
DN lÛoÞBì× ÐØ·F pìÊ íJ yÔN Moߤ ÝëC pìº ok . lÛqDv pÃOw× æqDN Ùvo Þ ÙvC DF Þ lëlV
kkpÊ êC éÛCpëÞ p²Û koß× oß¡Æ éÆ íëDV DN kßz ÚßËÛpv Dë oDÜÆ pF pëk íÏìh ÙÆDd kClGOvC
êoDW¿ÛC õÏdp× éF Ùç é·×DV Þ kßz Ápº íOwìÎDëpK×C Þ êoDØ·OvC Úßëk Þ §Þp ok PÎÞk Þ
ÖD²Û íÛßËÛpv Dë êoDÜÆpF Þ Ökp× ÖDì qC l·F éÇÏF DN lÜÜÇì× êoDÆ pç Ùç ÝëC qC l·F Þ , lvpF
êkD¥OÂC Þ ívDìv oß×CÞ oß¡Æ ôoCkC ôlèµ qC , ælìvo P×ßÇd éF æqDN PÎÞkÞ Ökp× , êkClGOvC
ôp¤De× Þ íOwìÎDëpK×C Þ êoDØ·OvC pËëk MÔhCl× Þ íFpº Úßëk Þ §ÞpÂ Þ íܾ Þ íµDØOVC Þ
. lÜëDìÛ pF .... Þ íËOhDv êDèFßzA Þ !! íÏÏØÎC ÝìF
ívDvC õÏÇ¡× éÇÏF , PwìÛ êkClGOvC ÖD²Û Èë íÛßËÛpv Dë êoDÜÆpF ok ívDvC õÏÇ¡× xJ
lzDF éOzCk éÆ íØvo Þ ÙvC pç DF PvC kClGOvC ´ßÛ Þ xÜV ÚkpÆ ¯ÂDv Dë Þ Úkq oDÜÆ ok
ÚClF Ökp× éÆ íØvo Þ ÙvC pç DF íëCpÊ MpSÆÞ êoÓDw×kp× Þ êkCqA êoCpÂpF Þ íÜërÊ êDV Þ
ok ÝN ÚClF , lÜÛCßOF DN , ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC éÆ êrìZ , lÜëDØÛ lÜwJ Co ÚA Þ lÜçk ê~Co
ÚDçCßiëkCqA éÆ PwÜëC Þ . kpÆ lÜçCßh êpìÊ ßÏV Þ P·ÛDØ× ÚA qC oÞlÃØÎC íOd Þ kCk lÜçCßiÛ
pFCpF o k Co kßh éÇÜëC qC ÐG lëDF , íëCpÊ MpSÆ Þ êoÓDw×kp× ÚCÞpçCo Þ ÚDGϬ ÍÔÃOvC Þ
ÚA íÛßËÛpv Þ êoDÜÆpF êCpF Þ ÚA DF éÏFDÃ× êCpF Co kßh Þ lÜÜìGF ÙÆDd íÏhCk ívDìv kClGOvC
êD®h Èë , êlìÏÆ õOÇÛ ÝëC qC PÏ¿º Þ , lÜzDF ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC pǾ ok lëDF , lÜÜÆ ækD×A
éÆ íëD®h Þ , PvC ælz éOhDÜz Þ ælz éFpWN éÆ íëD®h , lëBì× EDweF ívDvC Þ êC éëDJ
. kßF lçCßh pënJDÛ ÚCpGV ¢ÛDGdD¤ êCpF
íëCpÊ MpSÆ Þ êoÓDw×kp× Þ êkCqA oCpÃOvC æCo , ÚCpëC æCßiëkCqA Ýëldß× ÚD×qDv æDÊlëk qC
: konËì× pëq Ð×Dµ év qC
( ÝØzk Þ PvÞk ¦ìi¡N Þ Úlz ívDìv Þ íµDØOVC ) Ðõ íGwÛ Ð×DÇN Þ lzo ÍÞC Ð×Dµ
¸ØOW× Èë ( ÚkßF ÖrOÏ× Þ oCkD¾Þ ÚA êDç éëDJ Þ ÍߤC éF Þ ÝOzCk pìب Þ ÚClVÞ ) ÁÔhC Þ
Þ í×kp× Þ êkßh MDÛDëpV Þ DèÛD×qDv Þ ECrdC kßVÞ ÖÞk Ð×Dµ , PwÛA ÍD·¾ êDçÞpìÛ Þ
ÌÜV Ölµ Þ ßwØç ¸×CßV Þ Dçoß¡Æ DF íËOwGØç Þ kDeNC Ößv Ð×Dµ Þ , PvC oÓDw×kp×
. PvC ÚDËëDwØç DF êpìÊok Þ
êkCqA æCo êDèNoÞp¨ ÐØeN Þ éÛDçCßh Ökp× Þ oCk éÜì×q Þ ækpOwÊ PìÎD·¾ lÜ×qDìÛ , ÍÞC Ð×Dµ
ok éÆ kÞCpN í× ÚDØç æqßÆ qC Þ lëBì× ÚÞpìF ÍÞC Ð×Dµ ÝO× qC ÖÞk Ð×Dµ Þ , PvC í¾DÆ ÚD×q Þ
êC é®FCo kDWëC Þ DçßwØç Þ ÚDËëDwØç oß×C ok éÏhCl× Ölµ lÜ×qDìÛ rìÛ Ößv Ð×Dµ Þ , PvÞC
Úlz pËëlÇë  íVDÛ  Ölµ  Þ é®Ïv  ¯FCÞo  í¿Û  Þ DèÛA  DF ÐFDÃO× ÖCpOdC õëDJ pF Þ ½D¿z Þ ÙÎDv
, ½Cp¬C õØç  Þ ÚDËØç êCpF Þ rìZ éØç , ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC PÜ®ìz Moߤ ok DN , PvC
. lzDF ÙÏw× Þ ÝzÞo
êoCpÂpF Þ ækq kClGOvC êDèÜì×qpv Þ Dçoß¡Æ ok êkClGOvC ÖD²Û ÍCÞq lçDz éÆ êqÞo lì×C éF
ÙìzDF ælz MoDº Þ é®Ïv PeN Þ ÖßÏ²× êDèÛDÇ× ÚA ok íëCpÊ MpSÆ Þ êoÓDw×kp× Þ êkCqA
kßh yrìh Þ ÅpeN ôkCoC pFDÜF , DèÜì×qpv ÚA ok À·©Ow× ¸×CßV Þ DèÛDwÛC éÆêqÞo lì×C éF Þ
. lÛpìÊ oCp ÙwìÎDëpK×C Þ oDØ·OvC ´Dýج Þ ÝìÛßh ÍDËÜZ qC UoDh

Ýëldß× pF ÖÔv pGÆC ÕC pGÆC ÕC
êkCqA kDF oCp pF kClGOvC pF Ép×
íÜìØh êkClGOvC ÖD²Û kDF oDÜÆ pF
í×kp× ôleO× êoßèØV kDF oCp pF
Dç ækßN ¢iGÛDëDJ ÖDì kDF oÞ éÏ·z
êoÓDw×kp× Þ êkCqA êßwF ¢ìJ
íëCpÊ MpSÆ Þ

( íÆoD¡N íϵ ) ÚCpص ívß×
ÚCpëC æCßiëkCqA Ýëldß× ÚD×qDv pGço
1421 / 5 / 19 - 1379 / 5 / 30